2026 йил 1 январдан Ўзбекистонда қонунчиликка оид қатор ўзгаришлар ва бошқа янгиликлар кучга кирди. Қуйида келтирилган мақола Адлия вазирлиги ва қонунчилик маълумотлари базаси хабарлари асосида тайёрланган.
Солиқ соҳасида қатор ўзгаришлар жорий этилади
2026 йилдан Солиқ кодексига ўзгартиришлар киритилмоқда. Базавий ставкалар сақлаб қолинади, алкоголь, тамаки ва ширин ичимликлар учун акциз солиғи оширилади, чипслар учун солиқ жорий этилади ва маркетплейслар учун ставкалар кўтарилади. Ҳисоботларни соддалаштириш ва кичик бизнес учун енгилликлар бериш режалаштирилган.
Солиқ ҳисобида турмаган, аммо Ўзбекистонда амалда ишлаётган хорижий онлайн-компаниялар фаолияти чеклана бошлайди. Аввал уларга солиқ ҳисобига туриш талаби билан расмий билдиришнома юборилади. Агар компания 30 кун ичида талабни бажармаса, унинг мамлакат ҳудудидаги фаолияти чекланиши мумкин.
Кўчмас мулк объектлари ва қурилиш материаллари учун солиқ базаси пасайтирилган ҳужжатлар бўйича эмас, балки уларнинг бозор қийматидан келиб чиқиб белгиланади (Солиқ қўмитаси уй-жой ва қурилиш материалларининг минимал қийматини белгилашнинг янги тартиби ишлаб чиқилаётганини маълум қилган).
Ўзбекистонда фуқаролар учун электр энергияси тўловини мол-мулк ва ер солиқларини тўлаш билан боғлаш режалаштирилмоқда. Агар қарздорлик 1 млн сўмдан ошса, абонентнинг электр энергияси учун тўлов қилиш имконияти чекланиши мумкин. Янги модел бўйича тажриба 2026 йилдан Наманган вилоятида синовдан ўтказилади.
Электрон ҳисоб-фактураларнинг (ЭҲФ) хавфлилик даражасини автоматик баҳолаш тизими ишга туширилади. У реал вақт режимида қоидабузарликлар эҳтимолини баҳолаш имконини беради.
Йиллик айланмаси 1 млрд сўмгача бўлган якка тартибдаги тадбиркорлар ва ўзини ўзи банд қилган фуқаролар учун айланмадан олинадиган солиқ ставкаси 1 фоиз миқдорида белгиланади.
QR-кодлар ва чеклар мажбурий бўлади
Компаниялар электрон тўловларни банклар томонидан яратилган ягона QR-код орқали қабул қиладилар. ЯТТ ва ўзини ўзи банд қилганларда электрон тўловларни қабул қилиш учун рақамли платформаларда яратиладиган QR-код мавжудлиги чакана савдонинг мажбурий шартига айланади.
Рақамли платформалар орқали берилган чеклар жисмоний шахсларга харид суммасининг 1 фоизини қайтариш (солиқ кэшбеки) тизимида иштирок этмайди.
Бизнесни тезроқ расмийлаштириш мумкин бўлади
Ўзбекистонда тадбиркорлик субъектларини «Бизнесни 15 дақиқада бошлаш» тамойили асосида комплекс давлат рўйхатидан ўтказиш тизими жорий этилади. Хизматлар қаторига қуйидагилар киради:
- электрон рақамли имзо калитини бериш;
- банк ҳисобрақамларини очиш ва фаоллаштириш учун ариза бериш;
- айрим фаолият турлари бўйича лицензия, рухсатнома ёки хабарнома олиш учун ариза юбориш;
- кўчмас мулк ижара шартномасини расмийлаштириш;
- қўшилган қиймат солиғи тўловчиси гувоҳномасини олиш (солиқ хавфи даражасини аниқламасдан автоматик равишда гувоҳнома бериладиган солиқ тўловчиларга);
- онлайн назорат-касса машиналарини онлайн сотиб олиш ва уларни солиқ органларида рўйхатдан ўтказиш;
- юридик шахс раҳбарини тайинлаш ва уни «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат мажмуасида ҳисобга қўйиш.
Якка тартибдаги тадбиркорларга фирма номига эга бўлишга рухсат берилади.
Ўзини ўзи банд қилганлар учун рўйхат қисқартирилади
2026 йил 1 январдан бошлаб ўзини ўзи банд қилган шахслар шуғулланиши мумкин бўлган фаолият турлари рўйхати 104 тадан 72 тагача қисқартирилади. Рўйхатдан сартарошлик хизматлари, репетиторлик, видео ва фотосуратга олиш, копирайтинг ва бошқалар чиқариб ташланади. Аммо учта янги банд, жумладан, маркетплейсларда савдо қилиш қўшилади.
Фермерлар ҚҚСнинг ноллаштирилиши туфайли бир триллион сўмгача тежайди
2026 йил 1 январдан Ўзбекистонда фермер ва деҳқонлар учун мева, сабзавот, гўшт, сут, тухум ва бошқа қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотишда ҚҚС ноллаштирилади, пахта ва ғалла бундан мустасно. Имтиёз қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг деярли ярмини қамраб олади ва бизнесга 1 трлн сўмгача маблағни сақлаб қолиш имконини беради.
АҚШ компанияларига инвестиция киритишдаги чекловларнинг олиб ташланиши
Ўзбекистон фуқаролари ва компанияларига АҚШда рўйхатдан ўтган компанияларга инвестиция киритиш учун энди ҳукумат розилиги талаб этилмайди. Беҳзод Ҳошимовнинг фикрича, валюта режимининг юмшатилиши ўзбекистонликлар учун дунёдаги энг йирик молиявий бозорга йўл очади.
Давлат хусусий секторда ишлайдиган барча учун «декрет» пулларини тўлашни бошлайди
2026 йилдан нафақат бюджет соҳаси, балки хусусий сектор ходимларини ҳам қамраб олувчи янги ижтимоий суғурта тизими иш бошлайди. Хусусий секторда ишлайдиган аёллар ҳомиладорлик ва туғиш нафақаларини, барча иш билан банд бўлганлар эса вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаларини олишлари мумкин бўлади.
Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги директори Мансурбек Оллоёров янги тизимнинг мақсад ва механизмлари, шунингдек, унинг фуқаролар ва иқтисодиёт учун аҳамияти ҳақида батафсил тўхталиб ўтган эди.
Скутерлар учун «права»
Мопед ва скутерларни бошқариш учун «А1» тоифасидаги ҳайдовчилик гувоҳномаси жорий этилмоқда. Бундай гувоҳномани олиш учун автоктабга бориш мажбурий эмас.
Экостикерлар
Ўзбекистон ҳукумати автомобилларни рўйхатдан ўтказиш ва қайта рўйхатдан ўтказишда мажбурий бўладиган экологик стикерларни бериш қоидаларини тасдиқлади. Зарарли ташланмалар даражасига қараб учта тоифадаги стикерлар берилади. Биринчи босқичда тизим 2026 йилдан Тошкентда ишлай бошлайди.
Айрим корхоналар учун пасайтирилган ставка
Ўз эҳтиёжлари учун гипс хомашёсини қазиб олувчи ва ундан тайёр қурилиш материаллари ишлаб чиқаришда фойдаланувчи корхоналар 2028 йил 1 январгача ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқни белгиланган ставканинг 50 фоизи миқдорида тўлашлари мумкин.
Бизнес учун компенсациялар
Олис ва бориш қийин бўлган ҳудудлардаги тадбиркорлар учун кредитларни қайта молиялаштириш орқали компенсация механизми жорий этилади:
- кичик корхоналар учун 1,5 млрд сўмгача;
- ўрта корхоналар учун Марказий банк асосий ставкасининг 4 фоиз пунктидан юқори бўлмаган ставкада 5 млрд сўмгача.
Чиқиндиларни йиғиш янги тизим бўйича амалга оширилади
2026 йил 1 январдан бошлаб жисмоний ва юридик шахслар учун қаттиқ маиший чиқиндиларни олиб чиқиш хизматлари учун тўлов фақат электрон тўлов тизимлари орқали онлайн тарзда амалга оширилади. Интернетга кириш имкони бўлмаган олис ҳудудлар аҳолиси хизматлар учун банк кассалари ва «Ўзбекистон почтаси» бўлимлари орқали тўлов қилишлари мумкин.
Ҳар бир маҳаллада чиқинди ташувчи машиналарнинг келиш вақти ва йўналишини онлайн кузатиб бориш имконияти пайдо бўлади, чиқиндиларнинг кунлик ҳажми эса очиқ онлайн манбаларда эълон қилиб борилади. Янги йилдан фуқаролар томонидан кўрсатилаётган хизматларни баҳолаш механизмини жорий этиш ва юридик ташкилотлар билан шартномаларни онлайн мониторинг орқали ижро этиш режалаштирилган.
Санитар тозалаш корхоналари чиқинди йиғиш пунктларига видеокамералар ўрнатиши, шунингдек, чиқинди ташувчи машиналарни GPS-трекерлар билан жиҳозлаши керак бўлади.
ОСАГО полиси қимматлашади
2026 йил 1 январдан Ўзбекистонда мажбурий автосуғурта (ОСАГО) бир неча баробарга қимматлашади. Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида енгил автомобиллар учун полис нархи 3,4 бараварга, ҳудудларда эса 4 бараварга ошади. Амалдаги тарифлар 2019 йилда тасдиқланган эди.
Судлар оптималлаштирилади
22 та туманлараро, туман ва шаҳар иқтисодий судлари тугатилади, яна 54 таси оптималлаштирилади. Уларнинг ўрнига Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят марказлари ва Тошкент шаҳрида 14 та туманлараро иқтисодий судлари ташкил этилади.
Давлат хизматчилари учун синов муддати пайдо бўлади
Давлат хизматига биринчи марта қабул қилинган шахслар билан меҳнат шартномаси дастлаб бир йил муддатга тузилади. Кейинчалик у фаолиятнинг ижобий натижаларига қараб номуайян муддатга узайтирилади.
Янги давлат хизматчилари мажбурий тарзда «Давлат хизматига кириш» махсус курсларида, кейинчалик эса камида уч йилда бир марта малака ошириш курсларида ўқийдилар, шундан сўнг уларнинг назарий билим ва кўникмалари диагностика қилинади.
Давлат органлари ошхоналарида овқатланиш тўлиқ аутсорсингга ўтказилади, соғлом овқатланиш жорий этилади ва ширин, ёғли ҳамда хамирли маҳсулотлар, шунингдек, саломатлик учун зарарли бўлган бошқа турдаги таомлар сотилиши чекланади.
Давлат харидларига янги талаблар қўлланилади
2026 йил 1 январдан товарлар, ишлар ва хизматларнинг айрим турлари рақобатли усул — таклифларни сўраш орқали харид қилинади. Шунингдек, тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотиб олиш мумкин бўлган товарлар, ишлар ва хизматлар рўйхати бекор қилинади. Ушбу позициялар бўйича харидлар рақобатли тартиб-таомилларга — тендерлар, электрон савдолар ва қонунда назарда тутилган бошқа механизмларга ўтказилади.
Йил бошидан давлат буюртмачиларининг харид режалари эълон қилингандан сўнг, бу ҳақдаги маълумотлар маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга автоматик тарзда онлайн юборилади.
ЖААлар учун реестр яратилади
Иқтисодиёт ва молия вазирлиги жамият учун аҳамиятли ташкилотлар (ЖАА) реестрини шакллантиришни бошлайди, Марказий банк эса ўз назоратидаги ЖААларни унга киритади. Реестр ҳар йили 1 июлгача ҳукумат порталининг ягона платформасида ва очиқ маълумотлар порталида эълон қилиб борилади.
Маҳаллалар учун янги номинация жорий этилади
Йил бошидан ҳар йили ўтказиладиган «Энг яхши солиқ тўловчи маҳалла» номинацияси жорий этилади. Баҳолаш мезонларига ҳар 1000 аҳолига тўғри келадиган кичик бизнес субъектлари сони, кичик бизнес томонидан тўланган солиқлар ҳажми, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи (ЖШДС) тўловчилари ва ўзини ўзи банд қилганлар сони ва бошқалар киради.
Бошқарувчилар учун KPI
30 та «намунали» ва «Янги Ўзбекистон қиёфаси»га эга бўлган туман ва шаҳар ҳокимликларида тажриба тариқасида натижаларга асосланган бошқарув модели жорий этилади. Шунингдек, ходимларнинг коррупцияга чидамлилик даражасини диагностика қилиш тизими босқичма-босқич жорий этила бошлайди.
«Хавфсиз шаҳар» ривожланишнинг янги босқичига ўтади
Банклар, йирик ишлаб чиқариш корхоналари, ҳокимликлар ва бошқа қўриқланадиган объектларда кириш ва чиқишда шахсни таниб олувчи техник воситалар ўрнатилади. Тизимлар Ички ишлар вазирлигининг «Хавфсиз шаҳар» тизимини ривожлантириш маркази» давлат муассасасининг ахборот базалари билан интеграция қилинади.
Ўзбекистондаги профилактика инспекторлари тўлиқ бодикамералардан фойдаланишга ўтади.
Зилзилаларни прогноз қилиш тарихий объектлар ва йўлларни қамраб олади
Тарихий ва маданий мерос объектларининг сейсмик чидамлилиги мониторинги жорий этилади. Биринчи босқичда у Самарқанддаги Регистон мажмуаси, Бухородаги Дарвозахона (Арк мажмуаси) ва Хивадаги Ичан-қалъа мажмуасини қамраб олади. Доимий радиолокацион космик мониторинг А-373 ва М-39 автомобиль йўлларидаги кўчки хавфи юқори бўлган участкаларни, шунингдек, тоғли ҳудудлардан ўтувчи темир йўл линияларини қамраб олади.
Бюрократияга қарши
«Бюрократияга чек қўйиш — 2030» дастурини амалга ошириш бошланади, у «Қоғозсиз ҳукумат» тизимини жорий этиш, 250 та хизматни рақамлаштириш ва Zero Bureaucracy рақамли платформасини ишга туширишни назарда тутади.
Стартаплар учун имтиёзлар
2026 йил 1 январдан инновацион хаб иштирокчиларига молиявий технологиялар йўналишида курслардан ўтиш ва сертификатлар олиш билан боғлиқ харажатларининг 50 фоизигача, аммо 20 минг доллардан ортиқ бўлмаган миқдорда, шунингдек, молиявий технологиялар соҳасидаги стартап-лойиҳаларга ментор ва тренерларни жалб қилиш билан боғлиқ харажатларнинг 50 фоизигача, аммо 50 минг доллардан ортиқ бўлмаган миқдорда компенсация қилинади.
Ҳаво сифати мониторинг станцияларида кузатиб борилади
Майдони 2000 кв. метр ва ундан юқори бўлган қурилиш майдончаларида босқичма-босқич ҳавони мониторинг қилиш станциялари ва онлайн-камералар ўрнатилади.
Тиббий хизматлар — янги тизим бўйича
Давлат тиббий суғуртаси жамғармаси орқали молиялаштириладиган давлат ва хусусий клиникаларга фуқароларни йўллаш қоидалари жорий этилади. Бюджет ҳисобидан тиббий ёрдам QR-кодли электрон йўлланма асосида кўрсатилади, бу эса беморга режали стационар даволаниш учун давлат ёки хусусий тиббиёт муассасасини танлаш ҳуқуқини беради.
ЖШДС ёки ижтимоий солиқ тўловчилар, шунингдек, фуқароларнинг бошқа тоифалари бепул режали стационар тиббий ёрдам олишлари мумкин бўлади.
Кам учрайдиган касалликларга чалинган беморлар учун ёш чегараси оширилади
Кам учрайдиган (орфан) ва бошқа ирсий-генетик касалликларга чалинган беморларни тиббий кузатиш ҳамда уларни давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бепул даволашнинг юқори ёш чегараси 18 ёшдан 21 ёшгача оширилади.
Фармацевтика соҳаси учун қоидалар
Тиббий буюмлар ва тиббий техника тиббий буюм сифатида мажбурий давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим. Улар инсон ҳаёти учун хавф туғдириш эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда тўртта хавфсизлик даражасига таснифланади.
Тиббиёт ходимлари учун мукофотлар
Миллий аккредитациядан ўтган тиббиёт ходимлари учун лавозим маошининг 10 фоизи миқдорида ҳар ойлик устама жорий этилади.
Янги даволаш усулларини жорий этган ва ижобий натижага эришган туман ва шаҳар тиббиёт муассасалари шифокорлари базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 баравари миқдорида бир марталик пул мукофоти билан тақдирланадилар.
Камида 15 йил стажга эга бўлган тиббиёт ва фармацевтика ходимларининг фарзандларига республика олий таълим ташкилотларида бакалавриат йўналиши бўйича йиллик контракт қийматининг 30 фоизи, аммо базавий ҳисоблаш миқдорининг 15 бараваридан кўп бўлмаган миқдорда компенсация қилинади.
Шунингдек, ҳар йили 500 нафар камида 15 йил стажга эга тиббиёт ва фармацевтика ходимларини уй-жой билан таъминлаш учун ипотека кредитлари бўйича бошланғич бадалнинг 25 фоизи қоплаб берилади.
Қўшимча имтиёзлар ҳам жорий этилади: камида 3 йил стажга эга ходимларга йилига бир марта Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бепул юқори технологик ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатилади, камида 15 йил стажга эга ходимларга эса Ўзбекистон касаба уюшмалари федерацияси ва тиббиёт муассасаси маблағлари ҳисобидан йилига бир марта республика ҳудудида бепул санаторий-курорт йўлланмаси берилади.
Туристик йиғимининг бекор қилиниши
Тошкент шаҳри, вилоят марказлари ва йирик туристик зоналардан ташқарида жойлашган меҳмонхона эгалари учун ҳар бир турист учун туристик йиғим тўлаш мажбурияти бекор қилинади. Гап Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган рўйхатга киритилган, туризм салоҳияти юқори бўлган туман ва шаҳарлар ҳамда туристик зоналар ҳудудида жойлашган объектлар ҳақида бормоқда.
Ҳайвон эгалари учун талаблар
Ҳайвон эгалари уй ҳайвонларини идентификация қилиш, рўйхатга олиш ва кузатиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя қилишга ҳамда идентификация қилинмаган ва рўйхатга олинмаган ҳайвонларни боқиш ва/ёки кўпайтиришга йўл қўймасликка мажбур бўладилар.
Заргарлик соҳаси учун енгилликлар кўзда тутилган
Йил бошидан қуйидагилар бекор қилинади:
- қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошлардан ясалган заргарлик буюмлари ҳамда ярим тайёр маҳсулотларни сотиш айланмасини ҚҚСдан озод қилиш бўйича имтиёз;
- олтиндан ясалган заргарлик буюмларини чакана савдода сотиш учун йиғим.
Аҳолини рўйхатга олиш
Январда, шунингдек, аҳоли ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш тадбирлари ўтказилади. 15 январдан 31 январгача хоҳловчилар сўровномани онлайн тўлдиришлари мумкин, қолганларни эса 4 февралдан 28 февралгача «маҳалла еттилиги» уйига бориб сўровдан ўтказади. Рўйхатга олишнинг барча кўрсаткичлари давлат томонидан стратегик режалаштириш учун фойдаланилади.
