Ўзбекистон президенти 2025 йил 6 август куни ҳайвонларни мажбурий идентификация қилиш, рўйхатдан ўтказиш ва кузатишга оид қонунни имзолади.
Қонунга кўра, ҳайвонларни идентификация қилиш ноёб ҳарф-рақамли кодни ўз ичига олган визуал биркалар, микрочиплар ва аралаш белгилар ёрдамида амалга оширилади.
Ҳайвонлар ва уларнинг эгалари ҳақидаги барча маълумотлар электрон маълумотлар базасига киритилади, унга эгаларнинг (жисмоний ва юридик шахсларнинг) шахсий маълумотлари — ФИШ, туғилган санаси (компания рўйхатдан ўтган санаси), ЖШШИР ёки СТИР, яшаш жойи (рўйхатдан ўтиш жойи) ва телефон рақами киритилади.
Шунингдек, базага ҳайвонларнинг келиб чиқиши, ҳаракати, касалликлари ва тиббий муолажалари, туғилган, олиб кирилган, сўйилган ёки олиб чиқиб кетилган санаси, шунингдек, идентификация воситалари ҳақидаги маълумотлар киритилади.
Ҳар бир ҳайвонга ёши, жинси, ранги ва зоти каби параметрларни акс эттирувчи ноёб идентификация рақами берилади. Ҳисоб-китоб Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси ҳузуридаги махсус Марказ томонидан мувофиқлаштирилган электрон тизим орқали реал вақт режимида олиб борилади.
Қуйидаги муддатлар тугаганидан кейин ҳайвонлар бир ойдан кечиктирмай идентификация ва рўйхатдан ўтказилиши керак:
- қорамол, қўй, эчки, туялар — туғилганидан кейин 14 кун ўтгач;
- отлар — 4 ойдан кейин;
- чўчқалар — 1 ойдан кейин;
- мушук ва итлар — 3 ойдан кейин.
Ўзбекистон ҳудудига сақлаш ва/ёки кўпайтириш учун олиб кирилган ҳайвонлар олиб кирилган кундан бошлаб 21 кундан кечиктирмай идентификация қилиниши керак.
Қонун идентификация қилинмаган ва рўйхатдан ўтказилмаган ҳайвонларни сақлаш ва кўпайтиришни тақиқлайди.
Ҳайвон сўйилганда, ўлганда, йўқ қилинганда ёки чет элга олиб чиқиб кетилганда, у 7 кун ичида рўйхатдан ўчирилиши керак.
Ҳайвонларни идентификация қилиш ва рўйхатдан ўтказиш эгалари, хайрия маблағлари ёки давлат бюджети ҳисобидан амалга оширилади. Маҳаллий ҳокимият органлари қонунчилик ижроси ва тегишли дастурларни амалга ошириш устидан назоратни амалга оширади.
Ҳайвон эгаларидан тўлов ундирилмасдан ҳайвонларни идентификация қилиш ва рўйхатдан ўтказиш тартиби ва босқичлари, шунингдек, ҳайвонларни идентификация қилиш, рўйхатдан ўтказиш, кузатиш ва рўйхатдан ўчириш тартиби ва босқичлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
Ваколатли органнинг ваколатлари
Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси вакиллари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
- юридик ва жисмоний шахсларга ҳайвонларни идентификация қилиш зарурлиги тўғрисида мажбурий кўрсатмалар бериш;
- белгиланган тартибда ҳайвон эгалари ҳудудларига ва идентификация, рўйхатдан ўтказиш, кузатиш ёки рўйхатдан ўчириш керак бўлган ҳайвонларни сақлаш жойларига ташриф буюриш;
- эгаларидан керакли маълумотларни сўраш ва тегишли тадбирларни ўтказиш.
Шунингдек, бир қатор мажбуриятлар ҳам белгиланган. Идора вакили қуйидагиларга мажбур:
- эгаси мурожаат қилгандан кейин 5 иш куни ичида ҳайвонни идентификация қилиш ва рўйхатдан ўтказиш;
- ҳайвон сўйилганда, нобуд бўлганда, йўқ қилинганда ёки мамлакатдан олиб чиқиб кетилганда 2 иш куни ичида уни ҳисобдан чиқариш;
- идентификация қилинмаган ва рўйхатдан ўтмаган ҳайвонларга нисбатан барча зарур чораларни кўриш;
- маълумотларни электрон ахборот тизимига ўз вақтида киритиш.
Қонун расмий эълон қилинганидан бир йил ўтиб — 2026 йил 7 августдан кучга киради.
Айрим қоидалар, жумладан, ҳайвон эгаларига қўйиладиган талаблар 2028 йил 1 январдан бошлаб жорий этилади:
- ҳайвонларни идентификация қилиш, рўйхатдан ўтказиш ва кузатиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя қилиш;
- ҳайвонни идентификация қилиш, рўйхатдан ўтказиш, рўйхатдан чиқариш, шунингдек, ҳайвон эгаси ўзгарган тақдирда қайта рўйхатдан ўтказиш учун белгиланган муддатда ваколатли давлат органига мурожаат қилиш (электрон ёки шахсан);
- идентификация қилинмаган ва рўйхатдан ўтмаган ҳайвонларни сақлаш ва/ёки кўпайтиришга йўл қўймаслик.