Шаҳар инфратузилмаси билан боғлиқ муаммолар Тошкент шаҳрининг бош режасига алоқадор эмас. Бу ҳақда 2026 йил 5 март куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Ўзбекистон қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазири ўринбосари Давронжон Одилов маълум қилди.
Журналистлардан бири матбуот анжуманида тилга олинган вертикал қурилиш доим ҳам ўзини оқламаслигини, айниқса канализация, коммунал тармоқлар ва инфратузилмада муаммолар мавжуд бўлган шаҳарларда бу қийинлигини таъкидлади. «Тошкентда ҳозирнинг ўзида канализация ва электр энергияси билан боғлиқ муаммолар бор. Инфратузилма ҳали тайёр эмас. Аммо сиз 30–40 қаватли бинолар қурилишига йўл қўйяпсиз», — деди.
Одилов қийинчиликларнинг катта қисми муҳандислик тизимларидан нотўғри фойдаланиш оқибатида юзага келаётганини таъкидлади.
«Энди инфратузилма ҳақида. Бу ҳақда кўп гапириляпти, бу мавзу ҳамма жойда муҳокама қилинмоқда. Лекин ҳеч ким оддий бир саволни бермаяпти: шаҳар бугун қанча сув истеъмол қилиши керак, амалда қанча истеъмол қиляпти, қанча электр энергияси истеъмол қилиши керак ва аслида қанча ишлатяпти, қанча газ ишлатилиши керак», — дея санаб ўтди.
Унинг сўзларига кўра, инфратузилма ҳолатини муҳокама қилишда кўпчилик халқаро тажрибага таянади, бироқ мавжуд муаммоларнинг асл сабабларини эътибордан четда қолдиради.
«Ҳамма доим «халқаро тажриба» ҳақида гапиради. Лекин бир муҳим жиҳат бор: биринчидан, шаҳар инфратузилмасининг ҳозирги ҳолати — бош режанинг айби эмас. Ва ҳеч қандай норматив ҳужжат инфратузилманинг бугунги ҳолатда ишлатилаётганига айбдор эмас. Бунга сиз билан биз айбдормиз», — деди Давронжон Одилов.
У асосий муаммолардан бири канализация тизимидан фойдаланиш қоидаларининг бузилиши эканини қайд этди.
«Биз шаҳар инфратузилмасидан фойдаланиш қоидаларини қўпол равишда бузяпмиз. Канализацияга ҳамма нарса оқизиляпти: ёмғир суви, хўжаликларнинг оқова сувлари, тўқимачилик ишлаб чиқариши чиқиндилари, бўёқ моддалари. Ҳеч қайси норматив ҳужжатда ёмғир сувини канализацияга оқизиш белгиланмаган», — деб таъкидлади вазир ўринбосари.
Унинг айтишича, канализация тизими шаҳар инфратузилмасининг салмоқли қисмини ташкил этади ҳамда энг мураккаб ва қиммат тизимлардан бири ҳисобланади.
«Агар оддий мисол олсак — шаҳар инфратузилмасининг қарийб 60 фоизини канализация ташкил этади. Нима учун мен доим канализация учун алоҳида коридор керак деб айтаман? Чунки бу ўз оқими билан ишлайдиган тармоқ, у қиялик билан боради ва бошқа кўплаб коммуникациялар билан кесишади. Шунинг учун бу энг қиммат инфратузилма тизимларидан биридир», — деди.
Одилов электр ва сув таъминотидан фарқли ўлароқ, канализация муаммоларини ҳал қилиш анча мураккаблигини қўшимча қилди. Вазир ўринбосари инфратузилмадан фойдаланишдаги фарқларни кўрсатиш учун хорижий шаҳарни мисол қилиб келтирди.
«Бизда 1 миллион кубометр қувватга эга иккита тозалаш иншооти бор ва биз уларнинг қуввати етмаяпти деяпмиз. Масалан, Абу-Дабида — аҳолиси бизникига деярли яқин бўлган пойтахтда 2,9 млн киши яшайди — ҳар бирининг қуввати 300 минг кубометр бўлган 3 та тозалаш иншооти бор ва у ерда бундай муаммолар йўқ», — деди.
Унинг сўзларига кўра, бош режани айблашдан олдин вазиятни техник жиҳатдан таҳлил қилиш керак.
«Хўш, муаммо нимада? Бош режадами? Режалаштиришдами? Инфратузилмадами? Ёки ўзимиздами? Шунинг учун мен аввал бу масалани техник даражада батафсил ўрганиб чиқишни сўраган бўлардим», — деди Давронжон Одилов.
Тошкент бош режасидаги ўзгартиришлар ҳақидаги саволга жавоб берар экан, вазир ўринбосари гап уни тўлиқ алмаштириш ҳақида кетмаётганини таъкидлади.
«Сиз бош режа ўзгаряпти деяпсиз. Лекин аслида бош режа ўзгармаяпти. Ҳужжатда унга ўзгартиришлар киритилгани ёзилган, аммо бу бош режанинг ўзи тўлиқ ўзгаришини англатмайди. Гап бош режани такомиллаштириш ҳақида кетмоқда», — деб тушунтирди.
Унинг айтишича, айрим қоидаларни қайта кўриб чиқиш шаҳар ривожланиши билан боғлиқ доимий жараён. Одилов, шунингдек, бош режани ишлаб чиқиш ва такомиллаштириш билан ихтисослашган институт шуғулланишини маълум қилди.
«Тошкентбошплан ЛИТИ» махсус лойиҳа институти мавжуд. Сиз: «Буни ким ўйлаб топди? Ким қилди?» деб сўраяпсиз. Ҳеч ким ҳеч нарсани шунчаки «ўйлаб топмаган» ёки нолдан «яратмаган». Тошкент шаҳрининг бош режаси учун жавобгар бўлган ихтисослашган лойиҳа институти бор», — деди.
Унинг сўзларига кўра, 50 йилдан кўпроқ вақт олдин ташкил этилган институтда Ўзбекистон ва бошқа мамлакатлардан келган мутахассислар ишлайди.
Тошкентнинг бош режаси «жонли материя» бўлиб, шаҳар ривожланишига қараб тузатиб борилади, деб айтган эди аввалроқ Урбанизацияни барқарор ривожлантириш ва уй-жой бозори миллий қўмитаси раиси Шерзод Қудбиев.
Эслатиб ўтамиз, Тошкент учун суткасига 1 миллион кубометр оқова сувни қайта ишлаш қувватига эга янги тозалаш иншооти қурилиши режалаштирилган. Объект Тошкент вилоятида жойлашади. Лойиҳани БАА, Франция ва Япония компаниялари консорциуми амалга оширади.