Ўзбекистонда газлаштирилмаган ҳудудлар аҳолиси учун электр энергияси тўлови бўйича имтиёзлар тизимини муҳокама қилиш давом этмоқда. Бу Энергетика вазирлигининг хабаридан келиб чиқади.
Лойиҳага кўра, қуйидаги уй ва ётоқхоналарда яшовчи маиший истеъмолчиларга чегирма бериш таклиф этилмоқда:
- электр плиталар билан жиҳозланган;
- иситиш тизими тўлиқ электр энергиясида ишлайдиган;
- марказлаштирилган иситиш тизими ва табиий газга уланмаган;
- газлаштирилмаган ҳудудлар аҳолиси учун (улар субсидияланадиган суюлтирилган газ, кўмир ёки табиий газдан фойдаланмаслик шарти билан).
Чегирма электр энергиясининг амалдаги тарифларидан ойлик истеъмол ҳажми доирасида 50 фоизгачани ташкил этади:
- иситиш мавсумида — 2000 кВт·соатгача;
- иситиш мавсумидан ташқари — 1000 кВт·соатгача.
| Истеъмол ҳажми | Тариф (1 кВт·соат учун сўм) | Тариф (1 кВт·соат учун сўм) |
|---|---|---|
| Ҳозирги | Таклиф этилаётган | |
| Иситиш мавсумида | ||
| 200 кВт·соатгача | 600 | 300 |
| 201–500 кВт·соат | 800 | 400 |
| 501–1000 кВт·соат | 1000 | 500 |
| 1001–2000 кВт·соат | 1500 | 750 |
| Иситиш мавсумидан ташқари | ||
| 200 кВт·соатгача | 600 | 300 |
| 201–500 кВт·соат | 800 | 400 |
| 501–1000 кВт·соат | 1000 | 500 |
Ҳозирда мавжуд электр тармоқларининг қўшимча юкламани қабул қилиш имкониятини баҳолашга қаратилган техник аудит ўтказилмоқда. Бундан ташқари, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, «Ўзэнергоназорат», «Ҳудудий электр тармоқлари» ва «Ҳудудгазтаъминот» қўшимча тадқиқотлар ўтказмоқда.
«Мазкур ислоҳотлар Ўзбекистон энергетика тизимини трансформация қилишнинг муҳим жараёни бўлиб, халқаро амалиёт кўрсатиб турганидек, чуқур таҳлил, вақт ва юқори даражадаги эҳтиёткорликни талаб этади. Босқичма-босқич амалга ошириш ўзгаришларнинг стратегик аҳамияти билан боғлиқ», — дейилади хабарда.
Энергетика вазирлиги маълумотларига кўра, жаҳон тажрибаси — хусусан, Беларусь, Хитой ва қатор Европа мамлакатлари — «энергия истеъмолини тўлиқ декарбонизация қилиш», «Zero carbon — eco home» тамойили асосида уй-жой қуриш ҳамда электр иситиш ва овқат тайёрлаш тизимларига кенг ўтишнинг муваффақиятли эканини кўрсатади.
Халқаро тажриба асосида Ўзбекистонда янги кўп қаватли уйларни тўлиқ электрлаштириш, уларни электр плиталари билан жиҳозлаш, иситиш тизимларини электрга ўтказиш, шунингдек, газ тармоқларига уланмаган объектлар учун имтиёзли тарифларни жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилди.
2025 йил 11 декабрь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг ялпи мажлисида Энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов электр иситишга ўтиш, истеъмолни электр энергияси ҳисобига таъминлаш ҳамда янги генерация қувватлари ва энергия тўплаш тизимларини ҳисобга олган ҳолда энергия таъминоти барқарорлигини оширишни алоҳида ишлаб чиқиш зарурлигини таъкидлади.
«Масалан, ҳатто энг бой газ мамлакати, улкан қазиб олиш ҳажмига эга бўлган Норвегия ҳам уй-жойларни газ билан иситмайди. Тўлиқ электрдан фойдаланади, шу билан бирга, уларда совуқ кунлар сони бизникидан кўпроқ. Шунинг учун ҳозирда тўлиқ электрлаштириш бўйича алоҳида таклифлар тайёрланган. Табиийки, бу тармоқларни ривожлантиришни талаб қилади… Ва бу ерда имтиёзли тарифни жорий этиш кўзда тутилган. Кўриб турганингиздек, қиш мавсумида 2000 кВт·соатгача электр энергияси иситиш учун етарли эканлигини ҳисоблаб чиқдик», — деди.
2024 йил октябрь ойида Энергетика вазирлиги раҳбари 2025 йил 1 январдан бошлаб газ таъминоти йўқ хусусий уйлар учун ижтимоий норма доирасида электр энергиясига 50 фоизлик чегирма жорий этиш режалаштирилганини маълум қилган эди. Ноябрь ойида вазирлик матбуот хизмати чегирма жорий этиш тўғрисидаги ҳужжат лойиҳаси ишлаб чиқилиб, ҳуқуқий экспертизага юборилганини билдирди. Ўшандан бери ҳужжатнинг тақдири ва нега чегирма 1 январдан жорий этилмагани ҳақида бошқа хабар берилмади.
Октябрь ойи охирида Энергетика вазирлиги раҳбари газлаштирилмаган хусусий уйлар аҳолиси учун электр энергияси тўлови бўйича имтиёзлар лойиҳаси қўшимча инфратузилмавий ҳисоб-китобларни талаб қилишини айтган эди.
Мирзамаҳмудов, шунингдек, Ўзбекистонда газдан фақат «ёқиш» учун, жумладан, иситиш ва овқат тайёрлаш учун фойдаланувчи истеъмолчиларни газга улаш учун техник шартлар бериш тўхтатилганини маълум қилган эди. У келажакда газлаштирилган ҳудудлар ҳам электр таъминотига ўтказилиши мумкинлигини тахмин қилди.