Ўзбекистонда фармацевтика соҳасида дори воситалари ва тиббий буюмларни рўйхатдан ўтказишнинг соддалаштирилган тартибини назарда тутувчи янги тартибга солиш тизими жорий этилади. Бу ҳақда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази директори Алишер Темиров «Ўзбекистон 24» телеканалига берган интервьюсида маълум қилди.
Унинг сўзларига кўра, 2025 йил 3 ноябрь куни Президент иштирокида ўтказилган йиғилишда фармацевтика соҳасида янги тартибга солиш тизимини яратишни назарда тутувчи Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси муҳокама қилинди.
Темировнинг айтишича, ҳужжат лойиҳаси «аввалги тартибдан тубдан фарқ қилади» ва биринчи марта халқаро талабларга тўлиқ мувофиқлаштирилган.
«Амалдаги дори воситаларини рўйхатдан ўтказиш тизими халқаро стандартларга тўлиқ мос равишда ишлаб чиқилмаган эди. Бу маҳаллий ишлаб чиқарувчиларимизнинг экспорт салоҳиятини пасайтирарди. Эндиликда халқаро экспертларни жалб қилган ҳолда янгиланган тизим жорий этилади», — дея қайд этди.
Асосий янгиликлардан бири женериклар учун соддалаштирилган тартиб бўлади.
«Женерик дори воситаларини рўйхатдан ўтказиш учун қўшимча клиник синовлар ўтказиш талаб қилинмайди. Бундан ташқари, технология трансфери асосида рўйхатдан ўтказиш механизми ва аввал меъёрий ҳужжатларда бўлмаган — био-тиббий ҳужайра маҳсулотларини давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби жорий этилмоқда», — деди марказ раҳбари.
Темировнинг эслатишича, Президентнинг 2025 йил август ойидаги фармонида кўрсатилганидек, тиббий буюмларни рўйхатдан ўтказиш тизими эндиликда ягона «тиббий ускуна» термини остида бирлаштирилган тўртта хавфсизлик даражаси бўйича табақалаштирилади.
«Биринчи тоифа — энг хавфсиз — учун аризаларни кўриб чиқиш муддати 155 кундан 60 кунгача қисқартирилди. Иккинчи тоифа учун бу муддат 90 кунни, учинчи ва тўртинчи тоифадаги буюмлар учун эса 120 кунгача бўлади», — дея тушунтирди.
Темировнинг сўзларига кўра, янги тизим нафақат тартибга солиш сифатини оширишга, балки маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлашга ҳам қаратилган.
«Асосий эътибор халқаро стандартларга мувофиқ тизимни яратишга қаратилган. Бу аҳолини хавфсиз, самарали ва зарарсиз дори воситалари билан таъминлашга, шунингдек, ишлаб чиқарувчиларимизнинг экспорт салоҳиятини оширишга имкон беради», — дея таъкидлади.
«Компанияларимиз хорижда рўйхатдан ўтиш тартибидан соддалаштирилган тартибда ўтишлари мумкин бўлади. Шу билан бирга, Ўзбекистонда Европа давлатлари, АҚШ, Япония ва Корея каби мамлакатларда давлат рўйхатидан ўтган янги дори воситаларини тезлаштирилган тартибда рўйхатдан ўтказиш имконияти пайдо бўлади», — дея қўшимча қилди Алишер Темиров.
Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази раҳбари рўйхатдан ўтказиш гувоҳномасининг амал қилиш муддатини узайтириш тартиблари соддалаштирилганини ва рўйхатдан ўтказишнинг устувор йўналишлари белгиланганини маълум қилди. Биринчи навбатда, бу орфан (кам учрайдиган касалликлар учун) препаратлар, Ўзбекистонда аввал рўйхатдан ўтмаган оригинал дори воситалари, шунингдек, ички бозорда етишмайдиган ҳаётий зарур дориларга тааллуқли.
Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги директори Абдулла Азизов аввалроқ Ўзбекистонда дори воситаларининг референт нархларини қайта кўриб чиқиш топширилганини, бунинг натижасида 2600 дан ортиқ препаратнинг ўртача нархи 40-60% га пасайиши мумкинлигини хабар қилган эди. Унинг сўзларига кўра, импорт қилинадиган дориларнинг қарийб 65% қўшни мамлакатларда мавжуд эмас ва қатор позициялар бўйича нарх сунъий равишда оширилган.