Ўзбекистон Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазири ўринбосари Давронжон Одиловнинг тадбиркор Мурод Назаровнинг сўзлари ва Тошкентнинг бош режаси ҳақидаги интервьюсига изоҳ берди.
2025 йил 17 июль куни Murad Buildings қурилиш компанияси асосчиси Тошкент бош режасига киритилиши режалаштирилган ўзгаришлар ҳақида хабар берган эди.
«Худо хоҳласа, ҳозир Тошкентнинг бош режасига тузатишлар киритилмоқда, кутяпмиз. Тез орада у эълон қилинади, деб умид қиламиз. [Бош режага кўра], келажакда қурилиш асосан реновация ва реконструкция ҳудудларида амалга оширилади», — деган эди у.
Давронжон Одилов Kun.uz нашрига берган интервьюсида бундай режаларни инкор этди.
«[Мурод Назаров] [бош режага тузатишларни] Қурилиш вазирлиги киритади, демаган. У бош режага ўзгартиришлар киритиш ҳақида ҳам ҳеч нарса демаган. У «биз бош режага тузатишлар киритишни таклиф қилмоқчимиз» деган. Ҳозирча ундан ҳеч қандай таклиф келиб тушмади. Биз [таклифни] ҳали кўрганимиз йўқ ва кўриб чиқмоқчи ҳам эмасмиз», — дея таъкидлади Одилов.
Унинг сўзларига кўра, пойтахт бош режасини ўзгартириш масаласи вазирлик кун тартибида йўқ: «Қурилиш вазирлигининг кун тартибида [бош режани ўзгартириш] йўқ».
Қурилиш вазирлиги матбуот хизмати маълумотларига кўра, вазир ўринбосарининг «бош режага ўзгартириш киритилмайди» деган сўзлари айнан тадбиркорнинг режалаштирилган «тузатиш» ҳақидаги сўзларига тегишли бўлган.
«Бош режа битта тадбиркорнинг таклифи ёки ташаббуси билан ўзгармайди. Бош режа — бу доимий равишда такомиллаштириладиган ҳужжат. Шуни таъкидлаш керакки, вазир ўринбосари бош режани такомиллаштириш ҳақида гапирмаган. У тадбиркор томонидан ўз манфаатлари йўлида айтилган аниқ ўзгартиришни назарда тутган», — дейилади хабарда.
Вазирлик бош режаларни ишлаб чиқиш ва янгилашда илмий асосларга, шаҳарсозлик талабларига ва жамоатчилик фикрига устуворлик берилишини эслатди. Бу иш билан 1969 йилда ташкил этилган «Тошкентбошплан ЛИТИ» институти шуғулланади, у Тошкент ва Самарқанднинг бош режаларини мунтазам равишда такомиллаштириб боради.
Бундан ташқари, Қурилиш вазирлиги вазир ўринбосари тадбиркорларнинг мурожаатлари бўйича айрим ҳудудларнинг бош режасига ўзгартириш киритиш ваколатига эга эмаслигини таъкидлади.
«Бош режа тадбиркорнинг таклифи ёки сўрови асосида ўзгартирилиши мумкин эмас. Вазир ўринбосарининг жавоби бошқарма бошлиғи [Қурилиш вазирлиги]нинг позициясига зид эмас, балки уни тўлдиради. Бош режа хусусий ташаббус билан ўзгартириладиган ҳужжат эмас», — дея хулоса қилди вазирлик.
2025 йил июль ойи бошида Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги бўлим бошлиғи Азиз Ҳалилов Spot нашрига бош режада биноларнинг рухсат этилган қаватлиги аниқ ҳудуднинг сейсмик чидамлилигини ҳисобга олган ҳолда белгиланишини маълум қилган эди. Лойиҳаларни амалга оширишдан олдин илмий-тадқиқот институтларида мажбурий экспертизадан ўтказилади, қурилиш рухсатномалари эса тасдиқланган бош режага қатъий мувофиқ равишда берилади.
Ўшанда у бош режанинг эҳтимолий ўзгаришига йўл қўйган эди.
«Ҳозир Тошкент бош режасига ўзгартириш киритиш мақсадида таҳлил ўтказилмоқда. Амалдаги ҳужжатда баъзи участкалар учун эскирган баландлик ҳисоб-китобларидан фойдаланилган. Масалан, бош режада 5 қават баландлик кўрсатилган, ҳолбуки, аслида бу ҳудудларда 16 қаватгача қуриш мумкин», — деди Азиз Халилов.
Воқеалар ривожи
2012 йил ёзида Тошкент ва унинг атрофидаги ҳудуднинг 2030 йилгача мўлжалланган бош режасининг техник-иқтисодий асослари муҳокама қилингани ҳақида хабар берилган эди.
2018 йил августдаги президент фармонида пойтахтнинг бош режаси йўқлиги «тартибсиз қурилишга олиб келиши, тадбиркорлик субъектлари фаолиятининг кейинги кенгайишини аниқлашга имкон бермаслиги, шунингдек, шаҳарнинг илдам ижтимоий-иқтисодий ривожланишини чеклаши» айтилган эди. Шаҳар ҳокимига 2018 йил 1 октябрга қадар бош режа концепцияси лойиҳасини ва бош режанинг ўзини ишлаб чиқиш учун халқаро танлов ўтказиш топширилган эди.
Ҳужжатни қабул қилиш бир неча марта қолдирилди. Фақат 2024 йил 24 декабрда Тошкентнинг 2045 йилгача бўлган бош режаси (биринчи босқич — 2030 йилгача) ҳукумат қарори билан тасдиқланди.
2025 йил июнь ойида 3 та компания Тошкентда баланд қаватли турар-жой мажмуалари қуриш ташаббуси билан чиққани маълум бўлди. Лойиҳалардан бири — «Фотон» заводи ўрнида 53 қаватли минора. Бошқа бир турар-жой мажмуаси Давлат геология қўмитасининг собиқ ҳудудида, учинчиси эса Magic City рўпарасида қурилиши мумкин. Барча биноларнинг қаватлиги бош режа параметрларидан ошади.