Ўзбекистонда Apple Pay ва Google Pay халқаро тўлов сервисларини ишга туширишга тайёргарлик кўрилмоқда. Бу ҳақда Spot нашрига Марказий банк матбуот хизмати маълум қилди.
Регуляторнинг қайд этишича, ҳозирда ушбу тўлов сервисларини ишга тушириш бўйича техник ишлар олиб борилмоқда.
Вазиятдан хабардор Spot манбасининг маълум қилишича, 2026 йилнинг сентябрь ойига ҳар икки сервиснинг ишга туширилиши эмас, балки уларни ишга тушириш бўйича муҳокамалар ва музокаралар ўтказилиши режалаштирилган.
Эслатиб ўтамиз, 2026 йил 26 март куни Ўзбекистон президенти «Шахсий маълумотлар тўғрисида»ги қонунга ўзгартиришлар киритиш ҳақидаги қонунни имзолаган эди. Ҳужжат барча шахсий маълумотларни Ўзбекистон ичидаги серверларда сақлаш бўйича мажбурий талабни бекор қилди — эндиликда бу талаб фақат биометрик ва генетик маълумотлар, шунингдек, телекоммуникация операторлари абонентларининг маълумотлари учун сақланиб қолади. Қолган шахсий маълумотлар қатор шартларга риоя қилинган ҳолда хорижда қайта ишланиши мумкин.
Kurbanoff.net Telegram-канали муаллифи қонунчиликдаги тўсиқнинг олиб ташланиши сервисларнинг тезкорлик билан пайдо бўлишини англатмаслиги сабабларини тушунтирди. Унинг сўзларига кўра, янги қонун фақат маълумотларни трансчегаравий узатиш мумкин бўлган шартларни белгилаб берган — бироқ бунинг учун бир нечта қонуности ҳужжатларини қабул қилиш зарур: маълумотлар тегишли даражада ҳимояланган мамлакатлар рўйхатини, стандарт шартномавий шартларга қўйиладиган талабларни ва маълумотларни сақлашнинг халқаро стандартлари рўйхатини тасдиқлаш керак. Орадан уч ой ўтган бўлса-да, ушбу ҳужжатларнинг бирортаси қабул қилинмади.
«Ушбу бандлар амалга оширилмасдан туриб, шахсий маълумотларнинг ҳар қандай трансчегаравий узатилиши ҳуқуқий жиҳатдан ноаниқ бўлиб қолаверади», — деб қайд этди.
Бундан ташқари, унинг фикрича, ҳатто тўлиқ меъёрий база шакллантирилгандан кейин ҳам Ўзбекистоннинг Apple Pay ёки Google Pay йўл харитасига киритилиши компанияларнинг ўз ички қарори бўлиб қолади — қонунчиликнинг ўзгариши фақат ҳуқуқий имконият яратади, лекин бозорга нисбатан бизнес қизиқиши мавжудлигини кафолатламайди.
Шу билан бирга, мамлакатда контактсиз тўловларни қабул қилиш учун техник инфратузилма аллақачон тайёр: NFC қўллаб-қувватлайдиган терминаллар дўконлар, дорихоналар, кафелар ва ёнилғи қуйиш шохобчаларида аллақачон стандартга айланиб улгурган, дея қўшимча қилди блогер.
Шавкат Мирзиёев 2025 йил ноябрь ойида АҚШга ташрифи чоғида Америка компаниялари, инвестиция фондлари ва молия институтлари вакиллари билан учрашув ўтказган эди. Унда президент платформалар томонидан шахсий маълумотлардан фойдаланиш мавзусига тўхталиб, қонунчиликка тузатишлар киритилишини эълон қилганди.
«Шахсий маълумотларни сақлаш ва рақамли платформаларни тартибга солиш масалалари бор. Биз америкалик ҳамкорлар билан биргаликда қонунчиликни янгилаш ишларини якунламоқдамиз. Бу Apple Pay ва Google Pay глобал халқаро тизимларини ишга тушириш, шунингдек, рақамли академия ва стартап-ҳаблар тармоғини яратиш имкониятларини юзага келтиради», — деган эди президент.
Бундан бир йил аввал, 2024 йил октябрь ойида ҳукумат «Ўзбекистоннинг туристик салоҳиятидан самарали фойдаланиш» чора-тадбирларини тасдиқлаган эди. Туризм қўмитаси, Марказий банк ва Рақамли технологиялар вазирлиги Alipay, Apple Pay, Google Pay, PayPal, Unipay тизимларини Ўзбекистон тўлов тизимлари ва сервисларига улаш бўйича музокаралар олиб бориши керак эди.
Бизнес вакиллари шахсий маълумотларни сақлаш тўғрисидаги қонуннинг ижроси билан боғлиқ муаммони бир неча бор таъкидлаган. Масалан, 2024 йилнинг охирида TBC Bank халқаро операциялари раҳбари Оливер Хьюз банкларга шахсий маълумотларни Ўзбекистондаги ва хориждаги булутли хотираларда сақлашга рухсат беришни таклиф қилиб, бу ташаббус мамлакатда сунъий интеллектни ривожлантириш учун муҳимлигини қайд этган эди.
2025 йил август ойида TBC Uzbekistan бош директори Ника Курдиани Apple Pay ва Google Pay компанияларга маълумотларни хорижда жойлашган булутли серверларда сақлашга йўл қўймайдиган шахсий маълумотлар тўғрисидаги қонун сабабли Ўзбекистон бозорига кирмаётганини айтган эди.