Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2025 йил 27 ноябрь куни мамлакатда электрон сигареталар муомаласини тақиқловчи қонунчиликка ўзгартиришларни имзолади. Бу ҳақда Адлия вазирлиги матбуот хизмати хабар берди.
Ҳужжат Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 24 январь куни қабул қилинган ва Сенат томонидан 30 апрель куни маъқулланган.
«Алкоголь ва тамаки маҳсулотлари тарқатилиши ҳамда истеъмол қилинишини чеклаш тўғрисида»ги қонунга ўзгартиришлар киритилди.
Унинг моддаларидан бирининг янги таҳририга кўра, қуйидагиларнинг ишлаб чиқарилиши, тайёрланиши, сотиб олиниши, сақланиши, ташилиши ёки берилиши, шунингдек, Ўзбекистон ҳудудига олиб кирилиши ва ҳудудидан олиб чиқиб кетилиши тақиқланади:
- чекилмайдиган тамаки маҳсулотлари, шу жумладан никотин сақловчи чекилмайдиган маҳсулотлар;
- никотин ёки унинг ҳосилаларини, шу жумладан никотин тузлари, эритмалар, никотинли суюқликлар ёки гелларни сақлайдиган, аммо тамаки баргини ва (ёки) тамаки ўсимлигининг бошқа қисмларини сақламайдиган чекиш маҳсулотлари (никотинни электрон етказиб бериш тизимлари учун никотинли суюқликлар, электрон сигареталар учун никотинли суюқликлар);
- тамаки ва никотин сақламайдиган, лекин никотинни электрон етказиб бериш тизимлари, шу жумладан электрон сигареталар билан биргаликда фойдаланиш учун мўлжалланган товарлар (никотинни электрон етказиб бериш тизимлари учун никотинсиз суюқликлар, электрон сигареталар учун никотинсиз суюқликлар);
- никотинни электрон етказиб бериш тизимлари, шу жумладан электрон сигареталар.
Никотинни етказиб бериш тизимлари (вейплар, электрон сигареталар) ва тамакини қиздириш тизимлари (heated tobacco products, HTP) ўртасидаги фарқ — уларнинг ишлаш тамойили ва ишлатиладиган моддада. Биринчиси — никотин (баъзан ароматизаторлар, глицерин, пропиленгликоль ва бошқалар) сақловчи суюқликни буғлайдиган электрон қурилмалар. Тамакини қиздириш тизимлари эса — никотин сақловчи аэрозолни ажратиб чиқариш учун тамакини ёқмасдан, балки қиздирадиган қурилмалар (оддий сигаретадан фарқли ўлароқ).
Қайси маҳсулотлар тамакини қиздириш тизимларига, қайсилари — етказиб бериш тизимларига киришини таҳлил қилган ва нималар тақиқланишини, нималар мавжуд бўлиб қолиши ҳақида маълумот берилган эди.
Жиноят кодекси ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс ушбу тақиқларни бузганлик учун санкциялар билан тўлдирилди.
Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 186−1-моддасига ўзгартиришлар
Тамакини қиздириш тизимларининг (масалан, IQOS, Glo, Ploom) ноқонуний муомаласи ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиш ва Базавий ҳисоблаш миқдорининг (БҲМ) 50 бараваридан 100 бараваригача (20,6 млн сўмдан 41,2 млн сўмгача) миқдорда жарима солишга олиб келади.
Ўзбекистонда муомаласи тақиқланган тамаки маҳсулотлари, никотинни электрон етказиб бериш тизимлари, шу жумладан электрон сигареталарни ишлаб чиқариш, тайёрлаш, сотиб олиш, сақлаш, ташиш, бериш, Ўзбекистон ҳудудига олиб кириш ёки ҳудудидан олиб чиқиб кетиш — ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиш ва БҲМнинг 100 бараваридан 200 бараваригача (41,2 млн сўмдан 82,4 млн сўмгача) миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Ўзбекистонда муомаласи тақиқланган тамаки маҳсулотлари, никотинни электрон етказиб бериш тизимлари, шу жумладан электрон сигареталарни БҲМнинг 1 бараваридан ошмайдиган қийматда сотиб олиш ёки сақлаш ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиш ва БҲМнинг 1 баравари (412 минг сўм) миқдорида жарима солишга олиб келади.
Юқорида кўрсатилган ҳуқуқбузарликлар маъмурий жазо қўлланилгандан кейин бир йил давомида такроран содир этилган бўлса — ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиш ва БҲМнинг 2 бараваридан 5 бараваригача (824 минг сўмдан 2,06 млн сўмгача) миқдорда жарима солишга олиб келади.
Жиноят кодексининг 186−1-моддасига ўзгартиришлар
Тамакини қиздириш тизимларининг ноқонуний муомаласи ёки ишлаб чиқарилиши анча миқдорда ёхуд худди шундай ҳуқуқбузарлик учун маъмурий жазо қўлланилгандан кейин содир этилса, БҲМнинг 200 бараваридан 400 бараваригача (82,4 млн — 164,8 млн сўм) миқдорда жарима, 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари, 2 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш ёки 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.
Ўзбекистонда муомаласи тақиқланган тамаки маҳсулотлари, шунингдек, никотинни электрон етказиб бериш тизимлари (шу жумладан электрон сигареталар)ни тайёрлаш, сотиб олиш, сақлаш, ташиш, олиб кириш ёки олиб чиқиб кетиш, худди шунингдек уларни анча миқдорда ёхуд маъмурий жазо қўлланилгандан кейин ишлаб чиқариш:
- БҲМнинг 300 бараваридан 500 бараваригача (123,6 млн — 206 млн сўм) миқдорда жарима;
- 2 йилдан 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари;
- 3 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш;
- 3 йилдан 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.
Агар кўрсатилган жиноятлар кўп миқдорда, олдиндан тил бириктириб бир гуруҳ шахслар томонидан, такроран ёки хизмат мавқеини суиистеъмол қилиш орқали содир этилган бўлса, жазо БҲМнинг 400 бараваридан 600 бараваригача (164,8 млн — 247,2 млн сўм) жарима ёки 5 йилдан 7 йилгача озодликдан маҳрум қилиш бўлади.
Жиноятлар жуда кўп миқдорда, уюшган гуруҳ томонидан ёки унинг манфаатларини кўзлаб содир этилган ҳолларда, 7 йилдан 12 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси назарда тутилган.
Қонун расмий эълон қилинган кундан бошлаб уч ой ўтгач кучга киради.