2025 йил 13 декабрь куни Провиденс шаҳридаги (Род-Айленд штати, АҚШ) Браун университетида отишма содир бўлди. Натижада икки талаба ҳалок бўлди, улардан бири — асли ўзбекистонлик Муҳаммад Азиз Умрзоқов. Washington Post марҳумнинг яқинлари билан суҳбатлашди.
«Ҳаётидаги энг яхши йил»
2025 йил 13 декабрь куни тушдан кейин Муҳаммаднинг икки синглиси Ричмонд атрофидаги Мидлотиан шаҳарчасидаги уйларида туриб, Браун университетидаги отишма ҳақидаги хабарларни хавотир билан кузатишди.
Муҳаммад қўнғироқлар ва хабарларга жавоб бермади, лекин у биокимё ва нейробиология йўналишида ўқигани учун, сингиллари унинг иқтисод дарсига боришига сабаб йўқ деб ўйлашди. Кейин улар Муҳаммаднинг дўстларини Instagram орқали топиб, ҳақиқатни билишди: у отишма содир бўлган аудиторияга дўстлари билан вақт ўтказиш учун келган ва одатдагидек биринчи қаторда ўтирган.
Якшанбага ўтар кечаси соат 2:00 ёки 3:00 ларда университет вакили 18 ёшли биринчи курс талабаси Муҳаммаднинг ўлдирилганини тасдиқлади. Ҳужум пайтида алабамалик иккинчи курс талабаси Элла Кук ҳам ҳалок бўлган.
Муҳаммаднинг оиласи ва дўстлари уни доимо бошқаларни қўллаб-қувватлашга интиладиган, тиришқоқ ва меҳрибон инсон сифатида таърифлашади.
«Бу жуда адолатсизлик, у шунчалик ҳаракат қилди, кўп қийинчиликларни бошдан кечирди, ҳаммаси шундай тугаши учунми?», — деди унинг 22 ёшли опаси Рухсора Умрзоқова.
Муҳаммад ўрта мактабда аълочи бўлган, «БМТ модели», викторина ва дебатларда қатнашган — муваффақиятга интилувчан йигит эди.
Болалигида Муҳаммад бош мия операцияси ва узоқ йиллик тикланиш жараёнини талаб қиладиган касалликка чалинган, деб ҳикоя қилади опаси. Ушбу тажриба унда нейрохирург бўлишга нисбатан қатъий интилишни уйғотган.
Сингилларининг сўзларига кўра, у фанларни чуқурлаштирилган ҳолда ўрганиш учун барча мавжуд курсларга борган, Браун университети стипендиясини қўлга киритган, ёзда эса ноутбук сотиб олиш учун Wawa’да ишлаган.
«У репетиторлар билан шуғулланмасди. Ҳамма нарсага ўзи эришди, — дейди опаси. — Бу куз Браунга ўқишга кирганидан жуда хурсанд эди. У: „Бу ҳаётимдаги энг яхши йил. Бу ерда жуда бахтлиман“, деб айтарди. У Шуркрона куни (Thanksgiving Day) муносабати билан бизникига келиб кетганди».
Муҳаммаднинг оиласи уйларининг ҳовлисига Браун университети номи ёзилган лавҳа ўрнатишганди. Улар 2011 йилда хавфсизроқ ва тинчроқ ҳаёт излаб Бруклиндан Мидлотианга кўчиб ўтишган. Бундан икки йил олдин Ўзбекистондан кўчиб келиб, АҚШ фуқаролигини олишган эди. Онаси — ҳамшира, отаси эса транспорт компаниясига эга ва узоқ масофага қатновчи ҳайдовчи бўлиб ишлайди.
«Ўша куни ота-онам умрага кетишганди»
Шанба куни эрталаб Муҳаммаднинг ота-онаси бошқа қариндошлари билан бирга умра амалларини бажариш учун Маккага учиб кетишганди. Улар бу сафар учун йиллар давомида пул жамғариб, тайёргарлик кўришган. Рухсора ва унинг кичик синглиси укаси йўқолиб қолганини хабар қилиш учун уларга қўнғироқ қилишганда, ота-онасининг самолёти бошқа рейсни кутиш учун Мисрга қўнган эди. Саудия Арабистонига етиб келишганида, уларга Муҳаммаднинг ўлими ҳақида хабар берилган.
Ота-она зудлик билан Нью-Йоркка қайтиб келишган ва у ерда Умрзоқованинг турмуш ўртоғи уларни кутиб олиб, Род-Айлендга олиб борган.
Улар ўғилларидан катта умидлар қилишган ва ҳозир «руҳан эзилган», деди Рухсора. «Ҳаммамизда шу америкача орзу бор, — деди. — Ота-онам доим бизга: „Сизларни буюк ишлар кутмоқда“, дейишарди… Бу жуда катта йўқотиш».
«Эртагача хайр»
Муҳаммад ҳазилкаш, мафтункор инсон бўлган ва доимо дўстларини қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилган, деб эслайди Браун университетининг биринчи курс талабаси Эно Томсон-Трайб. Танишганларидан атиги икки ҳафта ўтиб, Муҳаммад Эно иштирок этган пуфлама чолғулар симфоник оркестри концертига борган.
Отишма содир бўлишидан бир кун олдин, улар кампус ошхоналаридан бирида лапша еб, байрам режаларини муҳокама қилишган. Сўнгра Муҳаммад Эно билан университетнинг мусиқа кутубхонасигача бирга борган, ваҳоланки унга йўл-йўлакай бўлмаган ва ташқарида ҳаво жуда совуқ эди.
Ўша куни хайрлашаётиб, Эно дўстига: «Эртагача хайр…», деган. Лекин улар бошқа кўришишмади.
Муҳаммаднинг кампусдаги шу ётоқхонада яшайдиган дугонаси Ванесса Финдернинг айтишича, у ҳеч қачон ўз касбий мақсадларини унутмаган. Финдернинг сўзларига кўра, агар Муҳаммад заррача хатога йўл қўйса, ундан ҳазиллашиб: «Нейрохирургик операция ўтказишимга ишонган бўлармидинг?», деб сўрарди.
«Йўқ, ҳозир эмас», — деб ҳазиллашарди Ванесса.
2025 йил 13 декабрь куни соат 14:57 да унга: «Мени иқтисодга судраб келишди», деган хабар ва проекторнинг суратини юборган, унда «Иқтисодиёт 0110 бўйича якуний имтиҳонга тайёргарлик дарслари» деб ёзилган эди.
Орадан тахминан бир соат ўтиб, қуролланган шахс синфда ўт очган. Қотилни қидириш ишлари бир неча кундан бери давом этмоқда.