Яқинда Ўзбекистонда жисмоний шахслар томонидан товарларни божсиз олиб кириш қоидаларини «тўлиқ қайта кўриб чиқиш» режалари ҳақида хабар берилган эди. Президентнинг 2025 йил 25 ноябрдаги фармони билан тасдиқланган «йўл харитаси»га кўра, қоидалар юмшатилади.
Ҳужжатга мувофиқ, божхона тўловлари ундирилмайдиган айрим товарларни олиб кириш нормалари кенгайтирилади. Бу чегара божхона постлари орқали тижорат мақсадларисиз ва шахсий фойдаланиш учун олиб кириладиган товарлар ҳақида кетмоқда.
2026 йил март ойигача Божхона қўмитаси «аҳолининг реал эҳтиёжларидан келиб чиқиб», божсиз олиб киришнинг минимал миқдорий нормаларини оширишни назарда тутувчи ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиши керак.
Ҳукумат 2025 йил 1 майдан бошлаб жисмоний шахслар томонидан товарларни божсиз олиб кириш нормаларини қатъийлаштирган эди:
- самолёт орқали киришда — 1000 доллар (аввал 2000 доллар);
- темир йўл ва дарё транспорти орқали — 500 доллар (ўрнига 1000 доллар);
- автомобиль ва пиёдалар ўтиш пунктлари орқали — 300 доллар.
Бундан ташқари, жисмоний шахс номига халқаро курьерлик жўнатмаларида келадиган товарлар учун норма чоракда 1000 доллардан ойига 200 долларгача қисқартирилган эди.
2025 йил 20 июлдан бошлаб фуқаролар божсиз лимитдан фойдаланиш учун пиёда ёки автомобиль орқали қайтса, камида 2 кун, самолёт орқали қайтса, камида 3 кун хорижда бўлишлари керак бўлди.
Ҳукумат шахсий фойдаланиш учун биологик фаол қўшимчалар (БФҚ) олиб киришга ҳам лимитлар жорий этган. Тамаки ва парфюмерия маҳсулотлари учун божсиз олиб кириш чегараси ҳам қайта кўриб чиқилган эди.
Бундан ташқари, янги мобил қурилмани (ҳатто шахсий фойдаланиш учун ҳам) олиб киришда йўловчилар божхона декларациясини тўлдиришлари шарт қилинган (телефон нархидан қатъи назар), акс ҳолда уни UzIMEI тизимида рўйхатдан ўтказишда бож тўлашга (тўлиқ қийматининг 30 фоизи) тўғри келади.
«Юксалиш» ҳаракатининг таъкидлашича, амалиётда янги нормалар нафақат фуқароларнинг молиявий юкини оширмоқда, балки бозор рақобатига ҳам салбий таъсир кўрсатмоқда. Ҳаракат раиси Бобур Бекмуродов Ўзбекистонда ўхшаши бўлмаган товарларга лимитлар жорий этилиши мантиқсиз эканлигини айтган.
Иқтисодчи Беҳзод Ҳошимов самолётлар орқали (дунёдаги энг қиммат транспорт) техника олиб кириш ҳолатлари мамлакатда электроника нархлари юқори эканлигидан далолат беришини қайд этган.