2026 йил 1 январдан бошлаб Ўзбекистонда автомобиль давлат рақамларини оммабоп ҳарф ва рақамлар комбинацияси билан аукцион орқали бериш тартиби бекор қилинади. Бу ҳақда Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 4 сентябрдаги қарорида айтилган.
Илгари «чиройли» комбинацияли давлат рўйхатлаш рақамлари Ўзбекистон товар-хом ашё биржаси платформасида аукционлар орқали сотилар эди. Бу бюджетни тўлдиришга имкон берарди, аммо ҳужжатда қайд этилишича, мавжуд механизм фуқаролар учун «мураккаб» эди.
«Шу билан бирга, давлат рўйхатлаш рақамларини беришнинг амалдаги механизмида камчиликлар аниқланди. Фуқароларнинг аукцион савдоларида иштирок этиши мураккаб ва кўп вақт талаб қилади, бундан ташқари, айрим тоифадаги рақамларнинг юқори бошланғич нархлари кенг аҳоли қатламларининг уларни сотиб олиш имкониятларини чеклайди», — дейилади ҳужжатда.
Ҳукумат «рақам олишда тенг имкониятларни таъминлаш, маъмурий бюрократия ва аҳолига қўшимча молиявий юкламаларни бартараф этиш, шунингдек, давлат хизматларини рақамли трансформация қилиш ва шаффофлигини ошириш мақсадида» тегишли ўзгартиришларни қабул қилди.
Ҳужжатга кўра, 2026 йил 1 январдан бошлаб аукционлар бекор қилинади. Улар ўрнига янги тартиб жорий этилмоқда. Фуқаролар ва ташкилотлар электрон мурожаат асосида, реал вақт режимида янгиланиб турадиган ягона онлайн базадан исталган бўш ҳарф ва рақамлар комбинациясини мустақил равишда танлай олади.
Ушбу базага кириш қуйидагилар орқали таъминланади:
- ИИВ рўйхатга олиш бўлимларидаги инфокиосклар,
- Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг мобил иловаси,
- ЙҲХББ расмий сайти,
- Ягона интерактив давлат хизматлари портали.
Танланган рақам учун бир марталик оширилган тўлов ундирилади, унинг миқдори 2025 йил 1 октябрдан бошлаб «Uzavtomotobelgi» давлат унитар корхонаси томонидан белгиланади.
Қайта рўйхатдан ўтказиш ва рақамларни ўтказиш
Транспорт воситаси қайта рўйхатдан ўтказилганда рақам:
- олдинги эгасида сақлаб қолиниши мумкин;
- белгиланган тартибда бошқа шахсга ўтказилиши мумкин — оширилган тўловнинг 50% тўланганда.
Ушбу қоидалар 2025 йил 1 ноябргача берилган ёки ишлатилган рақамларга ҳам тааллуқлидир.
Шунингдек, 2026 йил 1 январдан бошлаб маълумотлар базаси барча янги рақамларни ҳудудлар бўйича ўз ичига олади. Кейинги ҳудудий кодга (Тошкент учун 02, Тошкент вилояти учун 11 ва ҳоказо) ўтиш аввалги коддаги «чиройли» комбинацияларнинг 90% банд бўлгандагина мумкин бўлади.
Янги қоидалар
2026 йил 1 январдан бошлаб «Ўзбекистон товар-хом ашё биржаси»да «чиройли» автомобиль рақамларини сотиш тўхтатилади. Илгари сотилмаган оммабоп рақамлар:
- 1-3-тоифалар — Uzavtomotobelgi томонидан белгиланган оширилган тўлов эвазига берилади;
- 4-6-тоифалар — амалдаги стандарт тартибда (оддий рақамлар каби умумий навбатда) берилади.
Эслатиб ўтамиз, Uzavtomotobelgi корхонаси ноёб — ностандарт ҳарф-рақам комбинациялари (олтитагача белги) бўлган рақамларни очиқ электрон савдоларга қўйиш ҳуқуқига эга бўлади. Бу автомобиллар учун «шахсий» рақамлар ҳақида кетмоқда.
Бундай рақамлар қуйидагича бўлмаслиги керак:
- аллақачон мавжуд бўлганларни такрорламаслиги керак;
- қонун ёки этикага зид маънони англатмаслиги керак.
2025 йил охиригача ИИВга I, IE, III, ШЕ турдаги рақамлар ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш, Uzavtomotobelgi ходимлари сонини кўпайтириш ва уларни тайёрлаш, рақамларни танлашнинг автоматлаштирилган тизимини яратиш ва «ноёб» шахсий рақамлар аукционлари тартибини тасдиқлаш топширилди.
ИИВга 2026 йил 1 январгача бошқа ҳукумат ҳужжатларига тегишли ўзгартиришлар киритиш топширилди.
2025 йилнинг биринчи ярим йиллигида биржада 80 мингдан ортиқ «чиройли» автомобиль рақамлари сотилган бўлиб, бу ўтган йилгига нисбатан 23,7%га кам. Тушум 11%га — 426,2 млрд сўмдан 378,7 млрд сўмгача камайган. Шу билан бирга, ўртача нарх 4,7 млн сўмгача ошди.