Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 2025 йил 5 сентябрь куни адлия тизимида давлат хизматларини кенгайтириш ва соддалаштириш чора-тадбирларига бағишланган тақдимот билан танишди.
Давлат раҳбари матбуот хизмати маълумотларига кўра, сўнгги 8 йилда адлия органларини ислоҳ қилиш бўйича 70 га яқин норматив ҳужжатлар қабул қилинган. Адлия органларига 20 дан ортиқ қўшимча ваколат берилиб, ҳудудларда 202 та давлат хизматлари маркази қурилган. Бугунги кунда аҳолига «ягона дарча» тамойили асосида 500 дан ортиқ турдаги давлат хизматларидан фойдаланиш имконияти мавжуд. Керакли маълумотномаларни олиш вақти соатлар ва кунлардан 5−10 дақиқагача қисқарди.
Бироқ, бир қатор ҳал этилмаган муаммолар мавжуд. Идоралар ўртасида рақамли ҳамкорликнинг етарли эмаслиги бюрократик тўсиқларни келтириб чиқармоқда, 200 дан ортиқ хизматлар ҳали ҳам эски усулларда кўрсатилмоқда, чекка ҳудудларда эса аҳолининг хизматлардан фойдаланиш имконияти чекланган.
Маълум қилинган режаларга кўра, 2027 йилга бориб давлат хизматлари сони 900 тага етади. Ҳар йили «уч қадам» тамойили асосида 80 турдаги хизматлар соддалаштирилади. Одамлар гавжум жойларда ва маҳаллаларда 1100 та интерактив киосклар ўрнатилади.
30 турдаги ҳужжатларни мажбурий тақдим этиш талаби бекор қилиниши режалаштирилган. Шундай қилиб, ФҲДЁ органлари энди никоҳланувчилардан тиббий маълумотнома талаб қилмайди, ҳарбий комиссарликлар эса яшаш жойи ўзгарганлиги тўғрисидаги ҳужжатларни талаб қилмайди. Ушбу маълумотлар тизимлар ўртасида онлайн тарзда автоматик равишда узатилади.
Нотариуслар
Бугунги кунда нотариуслар 80 дан ортиқ турдаги хизматларни кўрсатади, аммо уларнинг фақат 11%и онлайн тарзда мавжуд. 2027 йилгача 20 та нотариал ҳаракатни рақамли форматга ўтказиш режалаштирилган. Шунингдек, шахсни тасдиқловчи ҳужжатнинг асл нусхасини тақдим этиш талаби ҳам бекор қилинади — идентификация Face-ID ёрдамида амалга оширилади.
Ҳуқуқий маърифат
Ҳуқуқий маърифатни яхшилаш учун «Ақлли тушунтириш» тизими ривожлантирилади, унинг ёрдамида фуқаролар ва тадбиркорларга янги нормалар ҳақида хабарномалар юборилади. Шунингдек, мутахассислар қонунчиликни оддий тилда тушунтирадиган AdliyaTV платформасини ишга тушириш режалаштирилган.
Адлия вазири Акбар Тошқулов «Ўзбекистон 24» телеканалига берган интервьюсида аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ошириш ҳамда ижрочилар ва фуқароларни қабул қилинаётган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳақида хабардор қилишга қаратилган қадамлар ҳақида сўзлаб берди.
«Агар давлат органлари ва фуқароларнинг ўзлари янги қонунлар мазмунини ўзлаштира олмаса, бу жойларда ислоҳотларни амалга оширишда қийинчиликлар туғдиради», — деди Адлия вазирлиги раҳбари.
Унинг таъкидлашича, ҳуқуқий маълумотларни шахсга йўналтирилган тарзда етказиб беришнинг аниқ механизми жорий этилмоқда. «Агар муайян норматив ҳужжатни ижро этиш учун маъсул бўлган аниқ бир идора ёки мансабдор шахс бўлса, биз бу ҳужжатни айнан унга юборамиз. Унинг ўқиган-ўқимаганини текширамиз ва фақат шундан кейингина ижро талаб қилинади. Бундай механизм аллақачон шаклланмоқда», — деди вазир.
Янги тизим фуқароларга, айниқса, тадбиркорлик фаолиятини бошлаш қисмида ҳам тааллуқли бўлади. «Агар кимдир тадбиркорлик билан шуғулланишни бошласа, биз унга айнан унинг йўналишига тегишли бўлган ҳужжатларни — янги ва амалдаги норматив ҳужжатлар, шунингдек, ахборот-тушунтириш материалларини юборамиз», — дея тушунтирди Тошқулов.
«Худди шундай, олинадиган давлат хизматлари ва фуқароларнинг манфаатларидан келиб чиқиб, ҳужжатлар интерактив тарзда — my.gov.uz платформаси, электрон почта ёки шахсий кабинетлар орқали юборилади», — дея қўшимча қилди адлия вазири.
Унинг сўзларига кўра, бу тизим манзилли ҳуқуқий маърифат шаклига айланади ва фуқароларга қонунчиликдаги ўзгаришлардан хабардор бўлишга ёрдам беради.