Ўзбекистон ИИВ Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати бошлиғи Шерзод Ибрагимов 2025 йил 13 июнь куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида «Газета» мухбирининг йўл-транспорт ҳодисалари бўйича статистиканинг ёпиқлиги ҳақидаги саволига жавоб берди.
Мунтазам эълон қилинадиган статистика йўқлиги сабабли жамоатчиликда ЙТҲларда ўлим ва жароҳатланиш даражасини камайтириш бўйича ҳукумат ишининг самарадорлигини баҳолаш имконияти йўқ. Бундай эътирозга Шерзод Ибрагимовнинг айтишича, вазирлик бундай рақамларни ҳисобот йиғилишларида «керакли вақтда» эълон қилади.
«Ўзингиз «статистик маълумотлар» номини белгиладингиз — улар статистика билан шуғулланувчи ташкилотларда бўлади. Йўл ҳаракати хавфсизлигига оид маълумотларни ўз вақтида, Олий Мажлис олдидаги ҳисоботларимизда ёки ҳисобот йиғилишларида фоизларда кўрсатамиз, бу сўровда бугун ҳеч қандай муаммо йўқ. ОАВ вакиллари билан ҳамкорлик ўрнатилган, улар бизга ёзма равишда мурожаат қилишади, бунда ҳам ҳеч қандай муаммо йўқ», — деди хизмат раҳбари.
Статистика ЙҲХББ расмий веб-сайтида мунтазам равишда эълон қилинадими, деган саволга Шерзод Ибрагимов: «Бизга тегишли ва эълон қилиниши лозим бўлган статистика белгиланган тартибда очиқланади», деб жавоб берди.
Журналистлар болалар иштирокидаги ЙТҲ бўйича ҳам очиқ статистика йўқлигини таъкидладилар. Ижтимоий тармоқларда болаларни машина уриб юбориш ҳолатлари мунтазам равишда хабар қилинмоқда. ЙҲХББ раҳбари бундай ҳодисаларнинг сабаблари таҳлил қилинаётганини айтди, аммо рақамларни ошкор қилмади.
«Болалар ўлими бизнинг энг оғриқли нуқтамиз, дейиш мумкин. Ҳар бир шундай йўл-транспорт ҳодисаси ҳақида эшитганимизда, ўзимизга жой тополмаймиз. Бунинг учун махсус синфлар [мактабларда] очилган, йўл хариталари ишлаб чиқилган. Болалар ўлимига сабаб бўлиши мумкин бўлган барча омиллар таҳлил қилинган. Болалар мактабдан чиқиб, уйларига етиб борадиган йўналишлар таҳлил қилинган. Яқинда биз болалар омбудсмани вакиллари билан ҳам учрашув ўтказдик. Амалдаги муаммоларни ва ҳал қилиниши лозим бўлган вазифаларни муҳокама қилдик», — деди у.
«Агар сизни болалар ўлимининг камайиши ёки айнан шу масала бўйича рақамлар қизиқтирса, уларнинг барчаси бизда бор, статистика бошқармаларида ҳам бор. Болалар ўлимининг олдини олиш учун ҳали қилиниши керак бўлган ишлар бор. Ҳозир бизда бу масалалар бўйича [маълумотлар] йўқ. Лекин агар тўғридан-тўғри келиб, бу масалада ёрдам бериш ва унинг олдини олиш бўйича ишни ташкил этиш [бундай ҳолатлар], ҳеч қандай чеклов йўқ, эшикларимиз ёпиқ эмас», — дея қўшимча қилди Шерзод Ибрагимов.
«Газета» мухбири ЙҲХББ матбуот котиби Зойир Юлдашевга ҳам болалар иштирокидаги ЙТҲ статистикаси масаласида мурожаат қилди. У бу масала вақт талаб қилишини ва маълумотлар раҳбарлар томонидан кўриб чиқилиб, тасдиқланганидан сўнг тақдим этилишини айтди.
Таъкидлаш жоизки, 2025 йил февраль ойида Аҳоли ва оммавий коммуникациялар агентлигида ЙҲХББ раҳбарияти иштирокида бўлиб ўтган матбуот анжуманида журналистлар болалар билан боғлиқ ЙТҲ статистикаси ҳақида ҳам савол беришган эди. Хизмат рақамларни тақдим этмади. Ўшанда «Газета» ЙҲХББ матбуот хизматига расмий сўров юборган, аммо ҳозиргача жавоб бўлмаган.
2024 йил кузида БМТ Болалар жамғармаси (ЮНИСЕФ) ва болалар омбудсмани офиси «Ўзбекистон Республикасида болалар ва ўсмирлар аҳволининг ситуацион таҳлили» ҳисоботини тақдим этди, унда ЙТҲларда ўлим ва жароҳатлар сонининг ўсиши қайд этилган. Ҳисоботда батафсил, долзарб ва ишончли статистик маълумотларнинг мавжуд эмаслиги болалар ҳуқуқларига риоя этилишини самарали кузатишга тўсқинлик қилувчи муаммолардан бири сифатида қайд этилган.
2024 йил ёзда Сенатда ўша йилнинг дастлабки беш ойида мамлакатда 359 нафар мактаб ўқувчиси иштирокида ЙТҲ содир бўлиб, улардан 65 нафари ҳалок бўлгани ва 294 нафари жароҳатлангани ҳақида маълумот берилган эди.
2023 йилда болалар иштирокида 1794 та ЙТҲ қайд этилган бўлиб, уларда 1568 нафар бола жароҳат олган, 263 нафари ҳалок бўлган. ЙТҲларнинг асосий сабаблари орасида йўл инфратузилмасидаги камчиликлар ва ҳайдовчилар томонидан ЙҲҚга риоя қилмаслик қайд этилган.