Кредит калькулятори

Кўчмас мулк ва автомобиллар учун онлайн ҳисоблаш

Ҳисоблаш

Ўзбекистонда биринчи кичик модулли реакторни 2029 йил охирида ишга тушириш режалаштирилмоқда

Ўзбекистондаги атом электр станциясининг биринчи кичик модулли реакторини техник ишга тушириш 2029 йилнинг октябрь-ноябрь ойларига режалаштирилган. Бу ҳақда Атом энергияси агентлиги («Ўзатом») директори Азим Аҳмедхўжаев Alibaev.Politika YouTube лойиҳасига берган интервьюсида маълум қилди.

Унинг сўзларига кўра, биринчи кичик реактор ишга туширилганидан 6 ой ўтгач, иккинчисини ишга тушириш режалаштирилган. 2033 йилда Ўзбекистон биринчи йирик реакторга старт беришни, 2034–2035 йилларда эса атом электр станцияси лойиҳасини тўлиқ якунлашни мақсад қилган.

«Биз атом станцияси оддий саноат заводи эмаслигини, бу жуда жиддий ёндашув эканини тушунамиз. Президент биздан биринчи навбатда хавфсизликнинг халқаро стандартларига қатъий риоя қилишни талаб этмоқда. Шу боис майдонимизга ХАЭА (Халқаро атом энергияси агентлиги) экспертлари мунтазам равишда келиб туришибди. Бу йил иккита миссия режалаштирилган», — деди.

«Ўзатом» раҳбари лойиҳа белгиланган муддатларда амалга оширилаётганини, бироқ атом станцияси қурилишида «шошилиш мумкин эмаслиги» англаб етилганини таъкидлади.

«Бу ўнлаб йиллар олдинга хизмат қиладиган атом станция. Уни стандартларга мувофиқ қанчалик тўғри бажаришимизга қараб ушбу станциянинг ҳаётий цикли боғлиқ бўлади», — дея урғу берди Азим Аҳмедхўжаев.

Унинг айтишича, атом станциясининг умумий қуввати 2110 МВт ни ташкил этади. У йилига 17 миллиард кВт⋅соатгача электр энергияси ишлаб чиқариш имкониятига эга бўлади.

Таққослаш учун, амалдаги кўрсаткичларга кўра, Ўзбекистон энергия тизимининг ўрнатилган қуввати қарийб 30 ГВт ни, йиллик ишлаб чиқариш эса 80 миллиард кВт⋅соатдан ортиқ электр энергиясини ташкил этади. Шу тариқа, қуввати 2,1 ГВт бўлган бўлажак атом станцияси ўрнатилган қувватнинг 8 фоизидан камини ташкил этса-да, амалдаги электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажмининг қарийб 20 фоизини таъминлай олади, деб қайд этди агентлик директори.

«Яъни, мавжуд воқеликда 8 фоизлик қувват 20 фоизлик маҳсулот ишлаб чиқаради», — деди.

Азим Аҳмедхўжаев, шунингдек, президент Шавкат Мирзиёев Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форумида Ўзбекистон атом энергетикасини ривожлантиришни давом эттириш ниятида эканлигини баён қилганини эслатиб ўтди.

«Ишончимиз комилки, кичик қувватли станциянинг биринчи босқичи муваффақиятли амалга оширилиб, амалиётда қўлланганидан сўнг олдинга ҳаракат қилиш бўйича топшириқ оламиз. Шу сабабли, атом станциялари ва технологияларини мунтазам ривожлантириб, мамлакатимизнинг умумий энергия миксида яхши ва муносиб ўрин эгаллаймиз», — деди «Ўзатом» раҳбари.

2025 йил сентябрь ойи охирида мамлакатлар Жиззах вилоятининг Фориш туманида барпо этиладиган бўлажак атом станциясининг конфигурациясини белгиловчи ҳужжатларни имзолаган эдилар. Лойиҳа битта майдонда жойлашадиган тўртта энергоблокни ўз ичига олади: иккитаси ВВЭР-1000 реакторлари (ҳар бири 1 ГВт дан) ва иккитаси ҳар бири 55 МВт бўлган РИТМ-200Н реакторлари билан жиҳозланади. Бундай жойлаштириш дунёда муқобилсиздир.

2025 йилнинг октябрь ойида АЭС қурилиши дирекцияси директори Абдужамил Калмуратов лойиҳани ноёб деб атаган эди. Унинг сўзларига кўра, 2029 йилдан бошлаб илк электр энергиясини олиш, икки йил давомида — 2031 йил охиригача эса саноат генерациясини бошлаш режалаштирилган эди.

«2033 ва 2035 йилларда биз АЭСнинг йирик энергоблокларини фойдаланишга топширишни мақсад қилганмиз. Кафолат муддатларини ҳисобга олсак, бизда яна икки йил вақт бўлади, бу мутахассисларнинг фикрича, кафолат билан қопланади. Шундан сўнг объект фойдаланишга топширилади», — деб тушунтирган эди у.

«Ўзатом» раҳбари Азим Аҳмедхўжаев, шунингдек, Ўзбекистонда интеграциялашган АЭС қурилишининг базавий қиймати 9,5 миллиард доллардан ошмаслигини маълум қилди. Лойиҳани амалга оширишга «маълум бир қисмда» давлат бюджети жалб этилади, бироқ у асосан кредит маблағларини жалб қилиш ҳисобига амалга оширилади.

Станциянинг биринчи бетонини қуйиш маросимида президент Владимир Путин Россия Ўзбекистонга АЭС қурилиши учун имтиёзли экспорт кредити тақдим этишини эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, «Росатом» реактор ёнилғисини етказиб бериш, станцияга хизмат кўрсатиш ва ишлатилган ядровий материаллар билан ишлаш бўйича мажбуриятларни ўз зиммасига олади.