Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2026 йил 24 февраль куни «Аҳолини уй-жой билан таъминлаш ишларини жадаллаштириш ва кўп квартирали уйлар қурилишини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармонни имзолади, деб хабар бермоқда Адлия вазирлиги.
Ҳужжат уй-жой таклифини кўпайтириш, қурилиш муддатларини қисқартириш ва урбанизация жараёнларини ҳисобга олган ҳолда комплекс қурилишни ривожлантиришга қаратилган.
Фармонга кўра, инвестиция-қурилиш цикли, жумладан, ер участкаларини ажратиш ва рухсат бериш тартиб-таомилларини 1,5 бараварга қисқартириш режалаштирилган. Шунингдек, реновация лойиҳалари доирасида қурилаётган уйлар улушини босқичма-босқич ошириш кўзда тутилмоқда: ҳозирги 15 фоиздан 2040 йилгача 60 фоизгача.
Ҳужжат билан 2040 йилгача кўп квартирали уйларни фойдаланишга топширишнинг мақсадли кўрсаткичлари тасдиқланди (2026 йилда — 140,2 минг хонадон, 2027 йилда — 150,1 минг, 2040 йилда — 280,6 минг), шунингдек, 2026–2028 йилларга мўлжалланган алоҳида қурилиш режалари белгиланди. Бундан ташқари, янги «Янги Ўзбекистон» массивлари шакллантириладиган ҳудудлар рўйхати аниқланди.
Қурилишни режалаштиришнинг янги тартиби
Фармонга мувофиқ, ҳудудлар раҳбарлари ҳар йили демографик прогнозлар, аҳолининг уй-жойга бўлган эҳтиёжи ҳамда муҳандислик ва транспорт инфратузилмаси ҳолатини ҳисобга олган ҳолда уй-жой қурилиши бўйича таклифлар тайёрлашлари лозим.
Ушбу таклифлар 1 октябргача Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигига юборилади. Сўнгра 15 ноябргача тегишли идоралар уй-жой дастурининг мақсадли кўрсаткичларини келишиб оладилар ва Вазирлар Маҳкамасига киритадилар. Ҳукумат ҳар йили 1 декабргача уй-жой дастури лойиҳасини Президент Администрациясига тақдим этиши керак.
Дастур тасдиқланганидан кейин ҳудудий ҳокимликлар бир ой муддатда яқин уч йил учун кўп квартирали уйлар қурилишининг манзилли рўйхатларини эълон қилишлари шарт.
Реновация ва комплекс қурилиш устуворлиги
Фармонда белгиланишича, кўп квартирали уйлар қуришда ҳудудларни комплекс ривожлантириш тамойиллари асосида амалга ошириладиган реновация лойиҳаларига устуворлик берилади.
Қорақалпоғистон ва вилоятларда комплекс қурилиш лойиҳалари, агар улар белгиланган танлов мезонларига жавоб берса, «Янги Ўзбекистон» массиви мақомини олиши мумкин.
Бундай массивларни лойиҳалашда қайта тикланувчи энергия манбаларидан, энергия тежовчи технологиялардан ва муқобил иситиш тизимларидан фойдаланиш, шунингдек, экологик тоза транспортни ривожлантириш кўзда тутилган.
Қурилишни молиялаштириш
2026 йилда уй-жой қурилишида иштирок этувчи қурилиш ташкилотларини айланма маблағлар билан таъминлаш учун қуйидаги маблағларни йўналтириш режалаштирилган:
- давлат бюджетидан 600 млрд сўм,
- тижорат банкларининг 3,8 трлн сўмлик кредит маблағлари.
Ушбу маблағлар «Янги Ўзбекистон» массивлари ва бошқа уй-жой мажмуаларида кўп квартирали уйлар қуришда фойдаланилади.
Уй-жой лойиҳалари учун инвестиция компаниялари
Фармон билан «Tashkent Invest» ва «Samarkand Invest» компаниялари тажрибаси асосида акциядорлик жамияти шаклидаги ҳудудий инвестиция компанияларини ташкил этиш ҳам кўзда тутилган. Улар давлат органлари ва бизнес ўртасида воситачи вазифасини бажаради ҳамда комплекс қурилиш лойиҳаларини амалга ошириш учун масъул бўлади.
Инвестиция компаниялари:
- уй-жой дастури кўрсаткичлари ижросини таъминлайди;
- уйларнинг ўз вақтида фойдаланишга топширилишини назорат қилади;
- устувор ҳудудларда лойиҳаларни амалга оширишни ташкил қилади.
Уларнинг кузатув кенгашлари таркибига Урбанизацияни барқарор ривожлантириш бўйича миллий қўмита ва жамоатчилик тузилмалари вакиллари албатта киритилади.
Инвестиция компаниялари 2026 йилдан бошлаб ҳар чоракда ҳудудий архитектура-шаҳарсозлик кенгашларига ер тоифалари кесимида истиқболли лойиҳаларни амалга ошириш бўйича таклифлар киритиб бориши керак:
- 1-тоифа — туман ва шаҳар ҳокимликлари ихтиёридаги бўш турган ер участкалари;
- 2-тоифа — хусусийлаштирилиши лозим бўлган давлат мулки объектлари жойлашган участкалар;
- 3-тоифа — жисмоний ва юридик шахсларга тегишли бўлган, уларнинг ташаббуси билан бўшатилаётган ёки ихтисослашиши ўзгартирилаётган, бино ва иншоотлар мавжуд бўлган ер участкалари;
- 4-тоифа — реновация зоналари;
- 5-тоифа — тоифаси ўзгартирилиши мумкин бўлган қишлоқ хўжалиги ерлари.
Бунда қишлоқ хўжалиги ерларининг тоифасини ўзгартиришга фақат Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг бу озиқ-овқат хавфсизлигига таъсир қилмаслиги ҳақидаги хулосаси бўлгандагина йўл қўйилади.
Яъни, «ер банки»ни шакллантириш механизми — истиқболли уй-жой қурилиши учун тайёрланган участкалар рўйхати жорий этилмоқда.
Тайёрланган ерларни аукционлар орқали сотиш
2026 йил 1 октябрдан бошлаб «ер банки»га киритилган ер участкалари (3-тоифадаги хусусий ерлардан ташқари) қурилишга тайёрланган майдончалар сифатида, биринчи даражали шаҳарсозлик ҳужжатлари келишилган ҳолда онлайн-аукционларга чиқарилади.
Бундай участкалар бош режага, батафсил режалаштириш лойиҳасига мувофиқ бўлиши ва қурилиш учун рухсатномага эга бўлиши керак.
Учинчи тоифага кирувчи ер участкалари эгалари ўз хоҳишига кўра мустақил равишда кўп квартирали уй қуришлари ёки инвестиция компаниясини жалб қилишлари мумкин. Охирги ҳолатда участка шартнома асосида қурилишга тайёрланган объект сифатида очиқ электрон онлайн-аукционларга чиқарилиши мумкин.
Реновацияда уй-жой эгалари билан музокаралар
Инвестиция компаниялари реновация лойиҳаларини амалга оширишда уй-жой мулкдорлари билан тўғридан-тўғри музокаралар олиб бориши мумкин бўлади. Бундай лойиҳалар доирасида кўчмас мулкни сотиб олиш ва компенсация тўлашни назарда тутувчи келишув битимларини тузишга йўл қўйилади.
Бундан ташқари, 2026 йил 1 июлдан бошлаб илгари фақат Тошкент ва Самарқанд вилоятида амал қилган муҳандислик-коммуникация ва транспорт инфратузилмасини яратиш учун тўловлар, «Янги Ўзбекистон» массивларидан ташқари, мамлакатнинг барча ҳудудларига татбиқ этилади.
Эслатиб ўтамиз, 2026 йил февраль бошида Президент ҳузурида ўтказилган йиғилишда бугунги кунда қурилишда рухсатномалар олиш 9 босқичдан иборатлиги ва 90–120 кун вақт олиши таъкидланган эди. Халқаро амалиётда ready-to-build land («қурилишга тайёр ер») механизми туфайли бу муддат 7–15 кунгача қисқаради.
Давлат раҳбари ўшанда Ўзбекистонда ҳам шунга ўхшаш тизимни жорий этишни маъқуллаган эди — барча тайёргарлик жараёнлари участкалар аукционга чиқарилгунга қадар якунланади, ғолиб эса автоматик равишда тўлиқ ҳужжатлар пакетини олади. Қурилишга тайёр бўлмаган ерларни савдога чиқаришни тақиқлаш режалаштирилмоқда.
2025 йилда Ўзбекистонда 106,5 мингта янги хонадон фойдаланишга топширилди — бу барча даврлардаги максимал кўрсаткичдир. Бироқ қурилиш сектори ҳозирча Ўзбекистондаги демографик ўсишга етиб ололмаяпти. Йилига 200 мингта янги оила пайдо бўлиши сабабли уй-жой тақчиллиги 90 минг хонадондан ортиқни ташкил этди.