Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси 2026 йил 28 февраль куни саноат корхоналарининг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтиришни рағбатлантириш чора-тадбирлари тўғрисида қарор қабул қилди.
Ҳужжат атроф-муҳитга таъсир кўрсатиш даражаси бўйича I ва II тоифага кирувчи корхоналарни рағбатлантиришнинг икки босқичли тизимини жорий этади. I тоифага автомагистраллар, метро, темир йўллар, нефть базалари, ГЭСлар, энергия ресурсларини қазиб олиш, аккумулятор ишлаб чиқариш, цемент заводлари ва бошқалар, II тоифага эса тозалаш иншоотлари, озиқ-овқат маҳсулотлари, мойлар ва биологик фаол қўшимчалар, резина буюмлар, алкоголь маҳсулотлари, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш, кўнчилик корхоналари, паррандачилик фабрикалари ва бошқалар киради.
Биринчи босқичда атмосфера ҳавоси ифлосланишини фон мониторинги қилиш станцияларини ўрнатган корхоналар қуйидаги имкониятларга эга бўлади:
- табиатга етказилган зарар учун компенсация тўловлари бўйича қарздорликни ҳисобдан чиқариш;
- Республика бюджетига ўтказиладиган компенсация тўловларининг 50 фоизини икки йил давомида қайтариб олиш.
Агар мониторинг станцияси ўрнатилгандан кейин бир йил давомида корхона қўшимча равишда чанг-газ тозалаш ускуналари ва (ёки) маҳаллий оқова сувларни тозалаш иншоотларини ўрнатса, қайтариб бериладиган маблағ миқдори икки йиллик компенсация тўловларининг 70 фоизигача оширилади.
Маблағларни қайтариш Экология ва иқтисодиёт вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик тизими орқали, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг хулосаси асосида икки йил давомида корхонанинг ҳисоб рақамига тенг улушларда автоматик равишда амалга оширилади.
Имтиёзларни олиш учун корхона Давлат хизматлари марказлари ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали (ЯИДХП) орқали хабарнома юбориши ва унга қуйидагиларни илова қилиши керак:
- ускуналарни сотиб олиш тўғрисидаги шартномалар ва инвойслар;
- паспортлар ва мувофиқлик сертификатлари;
- ҳақиқий тозалаш самарадорлиги тўғрисидаги ҳужжатлар (аккредитациядан ўтган лабораториялар ўлчовлари асосида).
Қўмита хабарномани 15 иш кунигача бўлган муддатда кўриб чиқади. Кўриб чиқиш учун тўлов ундирилмайди. Хулоса ариза берувчига QR-кодли электрон шаклда, нусхаси эса ғазначиликка юборилади.
Ҳужжатлар пакети тўлиқ бўлмаслиги, сохта маълумотлар аниқланиши ёки ўрнатилган ускунанинг эълон қилинган параметрларга мос келмаслиги рад этиш учун асос бўлиши мумкин. Бошқа сабаблар билан рад этишга йўл қўйилмайди.
Давлат органларига икки ой муддатда божхона божи ва ҚҚСдан озод қилинадиган (маҳаллий аналоглари мавжуд бўлмаган тақдирда) қуйидаги ускуналар рўйхатини киритиш бўйича таклифлар бериш топширилди:
- чиқиндиларни мониторинг қилиш автоматлаштирилган станциялари;
- чанг-газ тозалаш қурилмалари;
- маҳаллий тозалаш иншоотлари;
- уларни ишлаб чиқариш учун технологик ускуналар ва бутловчи қисмлар.
Президент Шавкат Мирзиёев 2025 йил 1 декабрдаги йиғилишда нафақат пойтахтда, балки ҳудудларда ҳам экологик вазиятни яхшилаш чораларини давом эттириш, аниқланган қоидабузарликларни тезкорлик билан бартараф этиш ва ҳаво сифатига таъсир этувчи барча омиллар устидан қатъий назоратни таъминлашни топширган эди.
2025 йилнинг ноябрь ойида Ўзбекистон Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси саноат корхоналаридан атмосферага зарарли моддалар чиқарилишини икки баравар камайтиришни талаб қилган эди. Талаблар бажарилмаган тақдирда, атроф-муҳитни ифлослантирганлик учун компенсация тўловларини 5 баравар ошириш кўзда тутилган эди.