Ўзбекистонда маҳаллий хомашёдан тайёр маҳсулот ишлаб чиқаришни кўпайтириш, уни қайта ишлаш ҳажмини ошириш ва маҳаллий корхоналар учун хомашё импортига божхона божларини қайта кўриб чиқиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 2026 йил 13 февраль куни бўлиб ўтган йиғилишда президент Шавкат Мирзиёев маълум қилди.
Давлат раҳбари матбуот котибининг хабар беришича, олтинни қайта ишлаш учун яратилган шароитлар аллақачон сезиларли самара берди. 2025 йил якунларига кўра, заргарлик саноатида ишлаб чиқариш 3,3 бараварга ўсиб, маҳсулот ҳажми 13 трлн сўмга етди. 2026 йилда қўшимча 1,3 баравар ўсиш режалаштирилган.
Электротехника тармоғида йилига 160 минг тонна мисни чуқур қайта ишлаш қувватлари мавжуд. Бироқ 2025 йилда корхоналар атиги 92 минг тонна мис олдилар. Президент қазиб олиш ҳажмини ва рудадан ажратиб олинадиган мис улушини ошириш зарурлигини таъкидлади.
Бунинг учун 57 та махсус техника харид қилиш, руда қазиб олишни 46 млн тоннадан 64 млн тоннага етказиш, шунингдек, маҳаллий корхоналар учун биржага ҳар ойда камида 10 минг тонна мис чиқариш топширилди.
Имтиёзлар ва божлар
Расмий маълумотларга кўра, 2025 йили электротехника тармоғи корхоналари 27 млрд сўмлик имтиёзлардан фойдаланган, бу эса экспортни 83 млн долларга ошириш ва бюджетга қўшимча 46 млрд сўм тушум таъминлаш имконини берган. Шу муносабат билан компаниялар мамлакатда ишлаб чиқарилмайдиган алюминий сим (катанка) учун импорт божи бўйича имтиёзларни узайтиришни сўраб мурожаат қилишди.
Шунга ўхшаш божлар бугунги кунда заргарлик саноати учун қимматбаҳо ва ярим қимматбаҳо тошлар, металлургия учун иссиққа чидамли бўёқлар, шунингдек, озиқ-овқат корхоналари томонидан қўлланиладиган цитрус концентратлари учун ҳам амал қилмоқда. Президент масъул шахсларга маҳаллий ишлаб чиқарувчилар учун хомашё импорти божларини тўлиқ қайта кўриб чиқишни топширди.
Хомашё захираларини яратиш
Шавкат Мирзиёев гилам ишлаб чиқарувчилар учун кафолатланган хомашё базаси яратилиши уч йил ичида ушбу тармоқда экспортни икки баравар ошириш имконини берганини таъкидлади. Мебель саноатида эса ёғоч импорти шароитлари енгиллаштирилгани туфайли ишлаб чиқариш икки йилда 1,4 бараварга ўсди.
Бизнес вакиллари, шунингдек, полимерлар (мебель саноати учун), алюминий хомашёси (эшик ва ром ишлаб чиқарувчилар учун), пигмент ва хушбўйлантирувчи моддалар (маиший кимё корхоналари учун), шунингдек, маҳсулотларни қадоқлаш учун қоғоз ва картон захираларини шакллантириш масалаларини кўтардилар.
Давлат раҳбари жаҳон нархлари паст бўлган даврларда хомашё сотиб олиш ва транспорт харажатларининг бир қисмини қоплаш учун имтиёзли молиявий ресурслар мавжуд бўлса, бундай тармоқлар иқтисодий ўсишга қўшимча ҳисса қўшиши мумкинлигини қайд этди.
У кичик корхоналарнинг хомашёга бўлган эҳтиёжини аниқлаш, логистикани ҳисобга олган ҳолда етказиб берувчи мақбул давлатларни, харид ҳажми ва нархларини ҳисоблаб чиқиш ҳамда зарур захираларни шакллантириш бўйича топшириқ берди.
2026 йил январь ойида Ўзбекистон яна 82 турдаги хомашё ва ярим тайёр маҳсулотларга «ноль» даражали божхона божларини ўрнатди, шунингдек, бир қатор озиқ-овқат маҳсулотлари ва болалар кийимлари учун уларнинг муддати узайтирилди.