Эрон расмийлари ҳукуматга қарши намойишлар иштирокчиларини қатл этишни режалаштирмаяпти. Бу ҳақда 2026 йил 14 январь куни АҚШ президенти Дональд Трамп маълум қилди.
«Эрондаги қотилликлар тўхтамоқда. Улар тўхтади. Улар тўхтатилмоқда. Қатл қилиш ёки қатллар бўйича ҳеч қандай режа йўқ. Ишончли манбалардан менга шундай маълумот беришди», — деди у Овал кабинетда матбуот билан мулоқот чоғида.
Репортёрлардан бири бу Трамп Эронга қарши ҳарбий ҳаракатлар эҳтимолини истисно қилганини англатадими, деб сўради. «Биз воқеалар ривожини кузатамиз. Аммо бизга бўлаётган ишлардан хабардор одамлардан жуда яхши — жуда яхши хабар келди», — деб жавоб берди.
Бошқа бир журналистнинг Эрондаги вазият ҳақидаги маълумот айнан қаердан олингани ҳақидаги аниқлаштирувчи саволига Трамп шундай жавоб берди: «Нариги томондаги жуда муҳим манбалар қотилликлар тўхтаганини ва қатллар бўлмаслигини айтишди. Бугун кўплаб қатллар бўлиши керак эди, лекин улар амалга оширилмайди. Биз буни билиб оламиз. Яъни, мен билиб оламан. Кейин эса сизлар ҳам билиб оласизлар».
«Улар охирги бир неча кун ичида кўпчилик гапирган қатлни амалга оширишмайди. Бугун қатл куни бўлиши керак эди», — дея қўшимча қилди Америка президенти.
СNN аниқлик киритишича, гап 2026 йил 14 январь кунига режалаштирилган, тахминан бир ҳафта олдин қўлга олинган 26 ёшли намойишчи Эрфан Солтанининг қатл этилиши ҳақида кетмоқда. Солтанининг яқинлари телеканалга қатл амалга оширилмаганини, бироқ бекор ҳам қилинмаганини айтишган. Шу билан бирга, Эроннинг IRIB давлат ахборот агентлиги суд органларига таяниб, Солтани ўлим жазосига ҳукм қилинмаганини даъво қилмоқда.
13 январь куни Трамп Эрон расмийларини намойишчиларни қатл этишдан огоҳлантириб, бунга жавобан АҚШ «қатъий чоралар» кўришини айтган эди. «Агар улар буни қилишса, биз жуда қаттиқ ҳаракат қиламиз», — деган эди у CBS News телеканалига берган интервьюсида, бироқ бу ҳаракатлар айнан нимадан иборат бўлишига аниқлик киритмаган.
«Агар улар намойиш ўтказишни хоҳлашса, бу бошқа масала. Қачонки улар минглаб одамларни ўлдиришни бошлашса ва энди сиз менга осишлар ҳақида айтаётган бўлсангиз, бу улар учун нима билан тугашини кўрамиз. Бу яхшилик билан тугамайди», — деди Трамп.
Эрон ТИВ раҳбари Аббос Арағчи Fox News телеканали эфирида Трампнинг бу сўзларига изоҳ берар экан, намойишчиларнинг қатл этилиши «истисно қилинишини» айтди.
«Ишонч билан айта оламанки, қатл қилиш бўйича умуман режалар йўқ», — деди Арағчи ва қатллар ҳақидаги хабарлар президент Трампни ғазаблантириш ва уни ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган бу масалага тортишга қаратилган «дезинформация кампанияси»нинг бир қисми эканини қўшимча қилди.
Эрондаги намойишлар 2025 йил 28 декабрда Теҳрондаги дўкондорларнинг иш ташлаши билан бошланган эди. Улар Эрон риалининг АҚШ долларига нисбатан навбатдаги кескин қадрсизланиши ва инфляция тезлашганидан норозилик билдиришган. Тезда акциялар мамлакатнинг барча вилоятларига тарқалди.
Американинг Human Rights Activist News Agency (HRANA) ҳуқуқни муҳофаза қилиш ташкилоти маълумотларига кўра, 14 январь ҳолатига кўра 2615 киши ҳалок бўлган, шу жумладан 2435 нафари намойишчилар (13 нафари болалар). 18 мингдан ортиқ киши ҳибсга олинган. Сўнгги кунларда мамлакатда интернет деярли ўчириб қўйилган, шу сабабли қурбонларнинг аниқ сони номаълумлигича қолмоқда.
Эронда бундай кўламдаги охирги намойишлар 2022 йилда, ахлоқ полицияси ҳибсхонасида вафот этган Маҳса Аминининг ўлимидан сўнг содир бўлган эди.