АҚШ 2026 йил 3 январга ўтар кечаси Венесуэла президенти Николас Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флоресни қўлга олиш бўйича йирик ҳарбий операция ўтказди. Натижада уларнинг иккаласи ҳам Нью-Йоркка олиб келинди. «Абсолют қатъият» (Operation Absolute Resolve) номини олган ушбу амалиёт сўнгги йиллардаги энг мураккаб Америка операцияларидан бири бўлди. Reuters ва New York Times унинг тафсилотларини очиқлади.
Операцияга тайёргарлик
Операцияга тайёргарлик бир неча ой давом этди. 2025 йил август ойида АҚШ Марказий разведка бошқармасининг (МРБ) кичик гуруҳи Мадуро ҳақида маълумот тўплаш учун Венесуэла ҳудудига махфий равишда кириб борди. NYT нашрининг қайд этишича, миссия ўта хавфли бўлган: АҚШнинг мамлакатдаги элчихонаси ёпиқ эди ва агентлар дипломатик ҳимоя остида ҳаракат қила олмасдилар.
МРБ ходимлари Каракас бўйлаб ҳаракатланиб, Мадуронинг кун тартиби, жумладан, ҳаракатланиш йўналишлари, таомномаси ва ҳатто у боқадиган уй ҳайвонлари ҳақида маълумот тўплашди. Разведка пойтахт узра махфий парвоз қилувчи кўринмас дронлар флотидан фойдаланди. Шунингдек, МРБнинг Мадурога яқин доирада ўз агенти бўлиб, у президентнинг ҳаракатларини кузатиб борган ва унинг аниқ манзилини етказиб тура олган.
Мадурони қўлга олиш АҚШ қуролли кучларининг махсус тайинланган элита бўлинмаси — «Дельта Форс» жангчилари томонидан амалга оширилди. Операция олдидан ҳарбийлар Мадуро қароргоҳининг аниқ ўлчамдаги макетини қуриб, у ерга бостириб кириш, пўлат эшикларни бузиш ва бино ичида тезкор ҳаракатланиш машқларини бажаришди.
АҚШ билан муносабатлар кескинлашган фонга кўра, Мадуро 6-8 та турли жойлар орасида ҳаракатланиб турган ва Америка ҳарбийлари унинг айнан қаерда тўхташини доим ҳам била олишмаган. Операцияни бошлаш учун уларга Мадуро ҳужум учун тайёрланган қароргоҳда эканлиги ҳақида тасдиқ керак эди.
Операциядан бироз олдин Мадуро хавфсизлик кафолати эвазига АҚШга Венесуэла нефтидан фойдаланиш имкониятини таклиф қилиб, куч ишлатиш сценарийсининг олдини олишга уринган. NYT манбасига кўра, 2025 йил 23 декабрь куни Мадурога Туркияга чиқиб кетишни кўзда тутувчи келишув таклиф қилинган, бироқ у бу шартларни рад этган.
Музокаралар муваффақиятсиз якунлангач, Венесуэла президентини қўлга олиш бўйича операция ўтказиш ҳақида қарор қабул қилинди. АҚШ президенти Дональд Трамп операцияга ҳали 2025 йил 25 декабрь куни рухсат берган эди, бироқ аниқ вақтни танлашни Пентагон ихтиёрида қолдирди. Ҳарбийлар Венесуэла мулозимлари ва ҳарбийларининг бир қисми таътилда бўлган байрам кунларини кутишди.
Ноқулай об-ҳаво операцияни бир неча кунга кечиктирди. Об-ҳаво яхшилангач, Пентагон «имкониятлар ойнаси»ни кўрди. Трамп якуний буйруқни 2 январь куни маҳаллий вақт билан 22:46 да берди.
Операциянинг бориши
Операциядан олдинги кунларда АҚШ минтақага кўплаб махсус мақсадли самолётлар, радиоэлектрон кураш воситалари, қуролланган Reaper дронлари, қидирув-қутқарув вертолётлари ва қирувчи самолётларни жойлаштирди.
Амалиёт киберҳужум билан бошланди: Каракаснинг катта қисми электр таъминотидан узилди, бу эса Америка авиацияси ва дронларига нишонларга сезилмасдан яқинлашиш имконини берди. Миссияда 20 та турли ҳарбий база ва ҳарбий-денгиз флоти кемаларидан ҳавога кўтарилган 150 дан ортиқ учиш аппаратлари, жумладан, дронлар, қирувчилар ва бомбардимончилар иштирок этди.
2026 йил 3 январь куни тахминан тунгги соат бирларда Америка қўшинлари Каракас марказидаги Мадуро қароргоҳига етиб келишди. ФҚБ (ФБР) агентлари билан бирга ҳарбийлар портловчи моддалардан фойдаланиб бинога бостириб киришди.
«Улар шунчаки ичкарига ёриб киришди ва бузиб бўлмайдиган жойларга, биласизми, айнан шу мақсадда ўрнатилган пўлат эшикларга киришди, — деди Флоридадаги қароргоҳидан операцияни кузатиб турган Трамп. — Улар бир неча сония ичида йўқ қилинди».
«Дельта Форс» жангчиларига Мадуронинг хонасигача етиб бориш учун уч дақиқа вақт керак бўлди. Венесуэла президенти ва унинг рафиқаси мустаҳкамланган эшикли бункерга яширинишга уринишди, аммо улгуришмади. «У эшиккача етиб борди, лекин уни ёпа олмади», — деди Трамп.
Қароргоҳга кирилганидан тахминан беш дақиқа ўтиб, «Дельта Форс» Мадуро қўлга олингани ҳақида хабар берди. Эр-хотин вертолётларда Венесуэла қирғоқларидан тахминан 160 километр узоқликдаги Кариб денгизида жойлашган «Иводзима» ҳарбий кемасига етказилди. У ердан Мадуро ва рафиқаси АҚШнинг Гуантанамодаги ҳарбий-денгиз базасига ўтказилди ва у ерда уларни Нью-Йоркдаги ҳарбий аэропортга олиб бориш учун Boeing 757 ҳукумат самолёти кутиб турарди.
Венесуэла манбасига кўра, АҚШ ҳужуми натижасида камида 40 киши, жумладан, ҳарбийлар ва тинч аҳоли ҳалок бўлган. Трамп операция давомида айрим америкалик ҳарбий хизматчилар яраланганини, бироқ ҳеч ким ҳалок бўлмаганини маълум қилди.