Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида 2025 йил декабрь ойи ўрталаридан буён 412 мингдан ортиқ электрон рецепт ёзиб берилган бўлса-да, дорихоналарда уларнинг ҳар саккизинчисидангина фойдаланилган. Бу «Ўзбекистон 24» телеканали орқали намойиш этилган Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги директори Абдулла Азизовнинг тақдимотидан маълум бўлди.
2026 йил 20 январь куни президентга тақдим этилган ҳисоботга кўра, 387 мингдан ортиқ электрон рецепт давлат тиббиёт муассасаларида, яна 25,4 мингтаси эса хусусий клиникаларда расмийлаштирилган. Бироқ дорихоналарда атиги 54,7 мингта рецепт қўлланган, бу умумий миқдорнинг 13,3 фоизини ташкил этади.
«Шу муносабат билан Бош прокуратура билан ҳамкорликда ишларни фаоллаштиришга қарор қилинди: дорихоналарда электрон рецептлардан амалда фойдаланиш ҳолати юзасидан текширувлар ўтказилади», — деди Азизов.
Шу билан бирга, Солиқ қўмитаси билан биргаликда дори воситаларининг айрим тоифалари сотилиши устидан назорат кучайтирилади.
«Гормонал ва антибактериал препаратлар, жумладан, антибиотикларнинг айнан электрон рецептлар асосида сотилиши назорат қилинади», — дея таъкидлади.
Тизимдан фойдаланишда муаммолар аниқланган тақдирда, расмийлар нафақат санкцияларга, балки ўқитишга ҳам эътибор қаратишни режалаштирмоқда.
«Қонунбузарликлар аниқланганда фармацевтларни такроран ўқитиш, иш тартибини тушунтириш ва бозорнинг барча иштирокчилари электрон рецепт тизимига ўтиши учун амалий ёрдам кўрсатиш кўзда тутилган», — деб хабар берди агентлик раҳбари.
Шу билан бирга, президентга тақдим этилган тақдимотда электрон рецептлар билан ишлаш тартибини бузган дорихоналар учун жавобгарлик чоралари, жумладан, жарималар ҳам кўзда тутилган.
«2026 йил якунига қадар электрон рецепт тизими Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида жорий этилиши керак», — деди Абдулла Азизов.
Расмийлар электрон рецепт тизимининг тўлиқ жорий этилиши полипрагмазия — ҳаддан ташқари кўп миқдорда дори воситаларини тайинлаш хавфини камайтиришга имкон беради, деб ҳисобламоқда.
Электрон рецепт тизими Тошкентда ва бир қатор синов ҳудудларида 2025 йил 12 декабрь куни ишга туширилган эди. Бироқ тиббиёт муассасалари, дорихоналар ва аҳоли бунга тўлиқ тайёр эмаслиги маълум бўлди. 15 декабрь куни Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирлиги давлат ва хусусий сектор мутахассислари билан маслаҳатлашувлар натижасида ҳамда фуқаролар фикрини инобатга олган ҳолда, тизимни бирданига эмас, балки босқичма-босқич ва «имкон қадар юмшоқ ва тушунарли» тарзда жорий этишга қарор қилинганини маълум қилди.
Биринчи босқич антибиотиклар, синтетик антибактериал препаратлар ва тизимли таъсирга эга гормонал препаратларни қамраб олди. Бу ҳақда Соғлиқни сақлаш вазирлигининг ўша куни, яъни 2025 йил 15 декабрда чиқарилган буйруғида айтилган.
Ўзбекистонда рецепт асосида бериладиган дориларни сотиш аввал ҳам фақат рецепт мавжуд бўлганда мажбурий эди, бироқ бу талабга риоя қилинмасди.