Президент Шавкат Мирзиёев йирик энергетика лойиҳаларини амалга ошириш, энергия тизими барқарорлигини таъминлаш ва энергия самарадорлигини ошириш масалалари бўйича йиғилиш ўтказди. Бу ҳақда давлат раҳбари матбуот хизмати хабар берди.
Йиғилиш танқидий таҳлил руҳида ўтди. Маълумотларга кўра, мамлакатда жами генерация қувватлари 25,8 минг МВтга етди. Шундан 8000 МВт ёки умумий ҳажмнинг 31 фоизи қуёш, шамол ва гидроэлектр станциялари ҳиссасига тўғри келади. 2026 йилда электр энергияси ишлаб чиқаришни 90 млрд кВт·соатга етказиш режалаштирилган — бу 2020 йилга нисбатан 40 фоизга кўп.
Иқтисодий ўсиш ва саноат ишлаб чиқаришининг кўпайиши фонида жорий йилда электр энергияси истеъмоли яна 1 млрд кВт·соатга ошиши кутилмоқда. Аҳоли ва иқтисодиётни энергия ресурслари билан узлуксиз таъминлаш, тармоқ инфратузилмасини янгилаш, инвестицияларни кўпайтириш ва йирик объектларни ўз вақтида ишга тушириш устувор вазифалар этиб белгиланди.
Ёқилғи-энергетика мажмуасининг инвестиция портфели умумий қиймати 51,4 млрд доллар бўлган 133 та лойиҳани ўз ичига олади. Шу билан бирга, қиймати 43 млрд долларлик 73 та «стратегик» лойиҳа бўйича тизимли ёндашув ишлаб чиқиш зарурлиги кўрсатиб ўтилди. Йил якунига қадар 6770 МВт янги қувватларни, жумладан, 2800 МВт қуёш, 2500 МВт иссиқлик, 470 МВт шамол, 68 МВт гидроэнергетика ва 884 МВт энергия сақлаш тизимларини ишга тушириш режалаштирилган.
Шу билан бирга, ер участкаларини ажратиш бўйича келишув ва жараёнларнинг чўзиб юборилаётгани танқид қилинди, бу эса мавжуд лойиҳаларни кенгайтириш ва янгиларини ишга туширишни кечиктирмоқда. Ер бериш ва уларнинг тоифаларини ўзгартириш масалаларини ҳал этишни тезлаштириш бўйича топшириқлар берилди.
Энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов «Ўзбекистон 24» телеканалига берган интервьюсида жорий йилнинг ўзида 10 млрд доллардан ортиқ хорижий инвестиция жалб этилиши режалаштирилганини маълум қилди.
«Шу билан бирга, сифатли ва самарали маҳаллий маҳсулотлардан фойдаланишни таъминлаш, уларни ишлаб чиқаришни кенгайтириш ва бу борада янги агентлик билан ишни йўлга қўйиш топширилди. Шунингдек, жорий йилда энергетика лойиҳаларида камида 1 млрд доллар эквивалентидаги маҳаллий маҳсулотлардан фойдаланишни таъминлаш вазифаси қўйилди», — деди.
2026 йилда Самарқанд вилоятида энергетика соҳасида иккита йирик лойиҳа амалга оширилади. Биринчиси — Булунғур туманида қуввати 500 МВт бўлган шамол электр станцияси қурилиши бўлиб, у ерда ишлар бошлаб юборилган.
Бундан ташқари, Нуробод туманининг Сазағон массивида умумий қуввати 1000 МВт (ҳар бири 500 МВтдан иборат икки босқич) бўлган қуёш электр станцияси қурилиши бошланди. Бу ерда ҳам ишлар жадал суръатларда олиб борилмоқда.
Яқин йилларда Бухоро вилоятида қуёш ва шамол энергетикасига асосланган, умумий йиллик қуввати 3000 МВтдан ортиқ бўлган яна олтита йирик лойиҳани амалга ошириш режалаштирилган.
Давлат раҳбари энергетикани ривожлантириш ва жойларда энергия тежаш бўйича Энергетика вазирлиги ва ҳокимликлар ишини яқиндан мувофиқлаштириш зарурлигини таъкидлади. Маҳаллий ишлаб чиқарувчилар иштирокини кенгайтиришга алоҳида эътибор қаратилди. Агар 2025 йилда инвестиция лойиҳаларида маҳаллий компонент ҳажми 737 млн долларни ташкил этган бўлса, 2026 йилда бу кўрсаткични 1 млрд доллардан ошириш вазифаси қўйилди.
Хусусан, ўтган йили трансформатор ишлаб чиқариш заводи ишга туширилди. Жорий йилда янги турдаги кабель ва муфталар, шамол электр станциялари учун минора ва парракларни маҳаллийлаштириш лойиҳаларини амалга ошириш, шунингдек, энергия сақлаш тизимларини маҳаллийлаштириш лойиҳасини бошлаш режалаштирилган.
Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистон энергетикасини 2035 йилгача ривожлантириш стратегиясида электр энергиясининг улгуржи бозорини яратиш, тармоқларнинг бир қисмини хусусий операторлар бошқарувига бериш, RAB-тарифларини жорий этиш кўзда тутилган, деб таъкидлаган BCG ҳамкори Игорь Алексеев. Энергия истеъмоли 123 млрд кВт·соатгача, генерация эса 34 ГВтгача ўсади.