2026 йил 28 февраль куни эрталаб АҚШ ва Исроил Эрон ҳудудига зарбалар берди, Теҳрон ва яна бир нечта шаҳарларда портлашлар қайд этилди. Эрон бунга жавобан Форс кўрфази мамлакатларидаги Америка ҳарбий базаларига ҳужум қилди. Эрон олий раҳбари Али Хаменеий Теҳрондаги қароргоҳи ўққа тутилиши натижасида ҳалок бўлди.
Ўзбекистон ТИВ вазиятнинг кескин ёмонлашуви ва минтақада янги можаро келиб чиқишидан «чуқур хавотир» билдирди. Баёнотда вазминлик кўрсатиш ва нафақат ҳарбий-сиёсий, балки олдиндан айтиб бўлмайдиган гуманитар оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган қадамлардан воз кечиш зарурлиги таъкидланади.
«Юзага келган инқирозни халқаро ҳуқуқ нормаларига мувофиқ сиёсий ва дипломатик воситалар билан, шунингдек, ўзаро мақбул мулоқот орқали ҳал этиш тўғри ёндашув ҳисобланади», — дейилади Ўзбекистон ТИВ расмий баёнотида.
Кейинроқ Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Бахтиёр Саидов Яқин Шарқ мамлакатларидаги ҳамкасблари билан телефон орқали мулоқот қилиб, минтақадаги вазиятни муҳокама қилди ва президент Шавкат Мирзиёевнинг қўллаб-қувватлаш ва бирдамлик сўзларини етказди.
Эроннинг Тошкентдаги элчихонаси сайтида 2 март куни Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг Эрон президенти Масъуд Пезешкианга йўллаган мактуби эълон қилинди. Унда давлат раҳбари Оятуллоҳ Али Хаменеийнинг вафоти муносабати билан таъзия билдирган.
«Ўзбекистон ва Эрон ўртасидаги кенг кўламли ҳамкорликни, ўзаро манфаатли ва узоқ муддатли шерикликни ривожлантиришга улкан ҳисса қўшган у зотнинг ёрқин хотираси қалбларимизда абадий қолади. Ушбу оғир ва мусибатли дамларда Сизга ва дўст Эрон халқига самимий таъзиямизни изҳор этамиз», — дейилади эълон қилинган мактубда.
Қозоғистонда мамлакат президенти Қасим-Жомарт Тоқаев Хавфсизлик кенгаши котиби Гизат Нурдаулетовга ҳуқуқ-тартибот идоралари ва тегишли вазирликлар раҳбарлари билан биргаликда «Эрон атрофидаги вазиятнинг кескинлашиши ва мамлакатимиздаги барқарорликка таҳдид белгилари пайдо бўлиши эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда шошилинч чоралар кўриш режасини тақдим этиш»ни топширди.
Қозоғистон раҳбари матбуот хизмати маълумотларига кўра, президент топшириғи билан барча куч тузилмалари туну кун ишлаш режимига ўтказилган, ҳукуматда ТИВ раҳбарлигида махсус мониторинг гуруҳи иш бошлаган. Вилоят ҳокимларига Яқин Шарқдаги вазиятни ҳисобга олган ҳолда чора-тадбирларни кўзда тутиш топширилган.
Қасим-Жомарт Тоқаев, шунингдек, Баҳрайн, Қатар, Кувайт, БАА, Саудия Арабистони етакчиларига мактуб йўллаб, Остона учун дўст бўлган мамлакатлар суверенитети ва хавфсизлигига путур етказувчи ҳарбий ҳаракатларни қоралади.
Қирғизистон Яқин Шарқдаги вазият кескинлашганидан жиддий хавотир билдирди ва томонларни зудлик билан жанговар ҳаракатларни тўхтатишга чақирди, тегишли баёнотни республика ташқи сиёсат идораси матбуот хизмати тарқатди.
Душанба куни Қирғизистон Хавфсизлик кенгаши котиби Адилет Орозбеков Яқин Шарқдаги ватандошлар хавфсизлигини таъминлаш ва уларни ватанга қайтариш бўйича шошилинч чоралар кўришни топширди.
Бишкек, шунингдек, ватандошларни вазият барқарорлашгунга қадар Эронга сафар қилишдан тийилишга чақирди. Эронда бўлиб турган мамлакат фуқароларига фавқулодда вазиятлар юзага келган тақдирда зудлик билан Қирғизистоннинг Теҳрондаги элчихонасига мурожаат қилиш тавсия этилди.
Тожикистон ТИВ ҳам шундай баёнот билан чиқиб, содир бўлаётган воқеаларни «мисли кўрилмаган эскалация» деб атади. Ташқи сиёсат идораси Душанбе кескинликни олдини олиш ва вазиятнинг фожиали ривожланишига йўл қўймасликка қаратилган самарали ва кечиктириб бўлмайдиган чоралар кўриш зарурлигини яна бир бор таъкидлашини қайд этди. Тожикистоннинг Эрондаги элчихонаси ўз фуқароларига мамлакатни тарк этишни тавсия қилди.
Конституцияда мустаҳкамланган доимий бетарафлик мақомига амал қилувчи Туркманистон мақола эълон қилинган вақтда содир бўлган воқеа юзасидан алоҳида оммавий баёнот бермади. Очиқ манбаларда расмий ҳукумат ва ТИВнинг позицияси қайд этилмаган.
Минтақа мамлакатлари президентлари ва ташқи сиёсат идораларининг расмий ресурсларида мақола эълон қилинган вақтда Али Хаменеийнинг вафоти муносабати билан таъзия билдирилган хабарлар мавжуд эмас.