АҚШ президенти Дональд Трамп, агар Теҳрон яқин орада Вашингтон билан келишув тузмаса ва Ҳурмуз бўғозини очмаса, Эрондаги барча электр станциялари ва нефть қудуқларини портлатиб юбориш билан таҳдид қилди.
«Америка Қўшма Штатлари Эрондаги ҳарбий операцияларимизни тўхтатиш бўйича ЯНГИ, ОҚИЛОНАРОҚ РЕЖИМ билан жиддий музокаралар олиб бормоқда. Сезиларли ютуқларга эришилди, аммо агар бирон бир сабабга кўра яқин орада келишувга эришилмаса ва агар Ҳурмуз бўғози зудлик билан „бизнес учун очилмаса“, биз Эрондаги ажойиб „ташрифимизни“ уларнинг барча электр станцияларини, нефть қудуқларини ва Харк оролини (ва эҳтимол барча сув чучутиш қурилмаларини!), биз ҳозирча атайлаб „тегмаган“ объектларни портлатиш ва бутунлай йўқ қилиш билан якунлаймиз», — деб ёзди Трамп 30 март куни Truth Social ижтимоий тармоғида.
Бундан аввал Оқ уй раҳбари Эрон АҚШ томонидан урушни тўхтатиш учун таклиф қилинган 15 банддан иборат режанинг «катта қисмига» рози бўлганини айтган эди. Бироқ Теҳрон буни инкор этмоқда, деб ёзади CNN.
Эрон ТИВ вакили Исмоил Бақоий режада «сезиларли даражада ҳаддан ташқари юқори, нореал ва асоссиз талаблар» мавжудлигини билдирди. У Эрон АҚШ билан тўғридан-тўғри музокаралар олиб бормаётганини ва Вашингтоннинг хабарлари воситачилар орқали етказилаётганини қўшимча қилди. Бақоий, шунингдек, Теҳрон яқинда Покистон томонидан Яқин Шарқ давлатлари билан ҳамкорликда ташкил этилган учрашувда иштирок этмаганини айтди.
Бақоий тилга олган учрашув ўтган дам олиш кунлари Покистон пойтахти Исломободда бўлиб ўтган ва минтақадаги зиддиятни юмшатишга бағишланган эди. Унда Покистон, Саудия Арабистони, Туркия ва Миср ТИВ раҳбарлари иштирок этди. Маслаҳатлашувлар якунида Покистон ташқи ишлар вазири Исҳоқ Дар мамлакат «яқин кунларда» АҚШ ва Эрон ўртасидаги музокараларни қабул қилиш ва уларга кўмаклашишга тайёрлигини маълум қилди.
Трампнинг Эрон энергетика инфратузилмасини «бутунлай» йўқ қилишга тайёрлиги ҳақидаги баёноти Америка қўшинларининг Эронда бўлиши мумкин бўлган қуруқликдаги операцияга тайёргарлиги ҳақидаги хабарлардан сўнг янгради.
Washington Post нашри манбаларига таяниб ёзишича, Пентагон Эронда бир неча ҳафтадан икки ойгача давом этиши мумкин бўлган қуруқликдаги операцияларга тайёргарлик кўрмоқда. Экспертларнинг фикрича, ҳар қандай эҳтимолий қуруқликдаги кампания тўлиқ миқёсли босқин бўлмайди. У махсус операция кучлари ва оддий пиёда қўшинлар томонидан амалга ошириладиган рейдларни ўз ичига олиши мумкин.
WP манбаларига кўра, сўнгги бир ой ичида Трамп маъмуриятида Эроннинг Харк оролини эгаллаб олиш, шунингдек, Ҳурмуз бўғози яқинидаги бошқа соҳилбўйи ҳудудларида тижорат ва ҳарбий кемаларга зарба беришга қодир бўлган қуролларни қидириш ва йўқ қилиш учун рейдлар ўтказиш масаласи муҳокама қилинган.
Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Ливитт WP нашрига Пентагоннинг вазифаси ҳар қандай вариантларга тайёргарлик кўриш ва «олий бош қўмондонга ҳаракат қилиш учун максимал эркинлик бериш» эканини айтди. «Бу президент [қуруқликдаги операция ҳақида] қарор қабул қилганини англатмайди», — деди.
Трампнинг ўзи 20 март куни журналистларга «ҳеч қаерга қўшин юбормаётганини» айтган эди. «Агар шундай қилганимда, албатта сизга айтмаган бўлардим, лекин мен қўшин юбормаяпман», — деган эди у ўшанда.
Axios нашри ўтган ҳафтада Пентагон Эронга қарши қуруқликдаги қўшинлардан фойдаланиш ва оммавий бомбардимон қилишни ўз ичига олиши мумкин бўлган «якуний зарба» вариантларини ишлаб чиқаётгани ҳақида ёзган эди. Манбаларнинг таъкидлашича, агар тинчлик музокараларида силжиш бўлмаса, хусусан, Ҳурмуз бўғози ёпиқлигича қолса, кескин ҳарбий эскалация юз беради. Нашр суҳбатдошларининг фикрича, «кучнинг даҳшатли намойиши» Трампга музокараларда кўпроқ таъсир ўтказиш дастакларини ёки ғалаба ҳақида эълон қилиш учун асос беради.
АҚШ ва Исроил 2026 йил 28 февраль куни Эронга зарба беришни бошлаган эди. Деярли дарҳол Теҳрон дунё нефтининг 15−20 фоизи ва суюлтирилган табиий газнинг 30 фоиздан ортиғи ўтадиган Ҳурмуз бўғозини тўсиб қўйди. Кемалар қатновининг тўхташи нефть нархининг кескин ошишига олиб келди. 22 март куни Дональд Трамп, агар Теҳрон 48 соат ичида Ҳурмуз бўғозини очмаса, Эрон электр станцияларига зарба бериш билан таҳдид қилди. Кейинроқ у зарбаларни беш кунга, сўнгра 10 кунга кечиктирди ва ўз қарорини мамлакатлар ўртасида тинчлик музокаралари давом этаётгани ва улар «яхши кетаётгани» билан изоҳлади.