2025 йилда Ўзбекистон судлари 4 миллиондан ортиқ ишни кўриб чиққан бўлиб, шундан 4766 таси Олий суд ҳиссасига тўғри келди. Бу ҳақда 2026 йил 4 февраль куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Олий суд раисининг биринчи ўринбосари, жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати раиси Алишер Усмонов маълум қилди.
Ўтган йилнинг январь ойидан декабрь ойига қадар қуйидагилар кўриб чиқилди:
- 2 миллиондан ортиқ фуқаролик ишлари;
- 63 мингта жиноят ишлари;
- жиноят ишларидан келиб чиқадиган 91,8 мингта материаллар;
- 691 мингта маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишлар;
- ҳуқуқбузарлик ишларидан келиб чиқадиган 357 мингтадан ортиқ материаллар;
- 51,2 мингта санкция ва мажбурлов чоралари;
- 690 мингтадан ортиқ иқтисодий ишлар;
- ҳокимият органларининг қарор ва ҳаракатлари билан боғлиқ 18,4 мингта низолар.
«Мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши, фуқароларнинг ҳуқуқий саводхонлиги ва ҳуқуқий маданияти юксалиши билан судларга мурожаатлар сони ортиб бормоқда, судьяларнинг ўртача иш юкламаси ҳам ортиб бормоқда. Шундай қилиб, 2025 йилда судьялар учун бир ойлик ўртача иш юкламаси фуқаролик ишлари бўйича 556 тани, иқтисодий ишлар бўйича 388 тани, тергов судьяларида эса 380 тани ташкил этди», — деди Алишер Усмонов.
Унинг сўзларига кўра, кўриб чиқилган 4 миллиондан ортиқ ишнинг атиги 3,3 фоизи юқори судларга шикоят қилинган, қолган 96,7 фоиз ҳолатларда томонлар суд қарорларига рози бўлишган.
«Қонунчиликка кўра, ишни кўриб чиқиш муддати бир ёки икки ой этиб белгиланган. Ушбу муддатларга улгуриш учун судьялар ақл бовар қилмайдиган режимда ишламоқдалар. Ўтган йили Жаҳон банки экспертлари бизнинг базамиз билан танишиб: „Қандай қилиб 4 миллион ишни кўриб чиқяпсизлар?“ деб сўрашди. Халқаро стандартларга кўра бир ойда 16 та ишни кўриб чиқиш мумкин бўлса, бизда бу кўрсаткич 532 тани ташкил этади», — деди Олий суд раисининг биринчи ўринбосари, маъмурий ишлар бўйича судлов ҳайъати раиси Шуҳрат Полвонов.
Унинг қўшимча қилишича, АҚШ ва Ҳиндистон каби давлатларда судга мурожаат қилинганда аризачи навбатга қўйилади. Ўзбекистонда эса кўриб чиқиш учун бир-икки ой вақт берилади. Шуҳрат Полвоновнинг айтишича, 2024 йилга нисбатан кўриб чиқилган ишларнинг умумий сони 37 фоизга, фуқаролик судларида эса 50 фоизга ошган.
«Бунга турли омиллар таъсир кўрсатади ва Олий суд уларни мунтазам равишда таҳлил қилиб боради. Охирги тўрт йил давомида ҳар йили 100 тадан судьялик штатлари ажратилмоқда; бу йил улардан 60 таси фуқаролик судларига бириктирилди», — дея қўшимча қилди Полвонов.
Унинг сўзларига кўра, халқаро стандартлар бўйича 100 минг аҳолига битта судья тўғри келиши керак. «Лекин бизда бу кўрсаткич анча паст. Ҳозирги вақтда 1700 дан ортиқ судья фаолият юритмоқда. Уларнинг иш юкламасини ва ишлар ҳажмини камайтириш учун низосиз ишларни судлардан чиқариш ва нотариуслар ҳамда бошқа органларга ўтказиш бўйича лойиҳа ишлаб чиқилмоқда», — деди Олий суд расмий вакили.