2025 йилда Тошкентда 19 та подстанция, шунингдек, 32 та подстанцияни бирлаштирувчи 35–110 кВ кучланишли тармоқларда таъмирлаш ва модернизация ишлари амалга оширилмоқда. Бу ҳақда 2025 йил 6 ноябрь куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида «Ҳудудий электр тармоқлари» (ҲЭТ) компанияси бошқаруви раисининг биринчи ўринбосари Бобур Исламов маълум қилди.
Унинг сўзларига кўра, президент қарори (ПҚ-91) ва Вазирлар Маҳкамаси қарорларида (ВМҚ №259 ва №598) пойтахтнинг электр таъминотини яхшилаш чоралари кўзда тутилган.
«Истеъмолчилар сони ва истеъмол ҳажмларининг кескин ўсиши туфайли мавжуд тармоқларимиз ва подстанцияларимиз катта юклама билан ишламоқда. Шу сабабли уларни модернизация қилиш вазифаси қўйилди», – деди Исламов.
ҲЭТ вакилининг тушунтиришича, бир қарорга мувофиқ 9 та подстанция, бошқа қарорга кўра эса яна 28 та подстанция модернизация қилинмоқда.
«Биз учун эскисини модернизация қилишдан кўра янги подстанция қуриш осонроқ. Бу жуда меҳнат талаб қиладиган жараён: битта линия ёки трансформаторни ўчириш ва қолган ускуналарни ортиқча юклашга тўғри келади. Айнан шу даврда вақтинчалик муаммолар юзага келади», – дея қўшимча қилди Исламов.
Унинг сўзларига кўра, 3 та подстанциядан, жумладан, «Юнусобод» подстанциясидаги ишлар ҳали ҳам давом этмоқда ва яқин ҳафталарда якунланади.
«Ишлар якуний босқичда. Шу сабабли юклама ошганда муаммолар юзага келди, улар бир ярим соат ичида бартараф этилди. Олмазор туманидаги «Ботаника» ва «Сағбон» подстанцияларида ҳам модернизация ишлари давом этмоқда ва бу йил охиригача тугатилади. «Юнусобод» подстанциясидаги ишлар 15 кундан кейин якунланади», – деди ҲЭТ вакили.
«Биз ўзимизни оқламоқчи эмасмиз: ҳақиқатан ҳам ҳозир подстанцияларимизда муаммолар бор. Агар авария ҳолатлари юз берса, бизнинг бригадаларимиз уларни бартараф этишга тайёр, захира материалларимиз бор ва биз модернизация жараёнларини тўхтатмасдан, параллель равишда олиб боришга ҳаракат қиляпмиз. Иложи борича, эскисини ўчирмасдан, ҳеч бўлмаганда бир томондан янги (подстанция қисмини) қурмоқдамиз, шунингдек, ҳаво ҳароратига қараб, имкон бўлса, юкламани иккита трансформаторда қолдиришга ҳаракат қиламиз», – деди.
Исламовнинг таъкидлашича, қарор доирасида фақат 2025 йилнинг ўзида Тошкентда 19 та подстанция ва 16 та линия, шунингдек, 32 та подстанцияни бирлаштирувчи 35–110 кВ тармоқлар модернизация қилинмоқда.
«Тошкент ҳокимлигидан бу ишлар учун 60 млрд сўм сўралган. Маблағлар 326 км тармоқлар ва 47 та трансформатордаги муаммоларни бартараф этишга йўналтирилади. Тан олиш керакки, бу ишлар йиллар давомида амалга оширилмаган ва ҳозир биз тўпланиб қолган муаммоларни босқичма-босқич ҳал қилмоқдамиз», – деди.
ҲЭТ раҳбарининг биринчи ўринбосари, шунингдек, 2026 йилга кенг кўламли модернизация дастури режалаштирилганини – 21 та подстанция ва 19 та линияда ишлар амалга оширилишини хабар қилди.
Эслатиб ўтамиз, 2025 йил август ойида Тошкент ҳокими Шавкат Умрзоқов пойтахтда подстанциялар, трансформаторларни таъмирлаш ва қуриш ҳамда янги тармоқларни ётқизишга 200 млн доллардан ортиқ маблағ йўналтирилишини маълум қилган эди. «Бу Тошкент бюджети ҳисобидан бўлмайди. Президентнинг ўзи молиялаштириш манбаларини белгилаб берди, бу эса душанба кунидан бошлаб ишни бошлаш имконини беради», – деган эди у.
Аввалроқ, энергетика вазирига таяниб, 0,4–110 кВ кучланишли тақсимловчи электр тармоқларининг умумий узунлиги 9747 км ни ташкил этиши, шундан қарийб 5000 км (51%) эскиргани хабар қилинган эди. Эскирган электр тармоқлари сони 73 та (39%), эскирган трансформатор пунктлари сони эса қарийб 1400 та (21%), абонентлар сони эса 840 мингта.
Биринчи босқичда йил охиригача 374 км тармоқ, 11 та подстанция ва 62 та трансформаторни янгилаш режалаштирилган. 2026 йилда модернизация яна 788 км тармоқ, 35 та подстанция ва 145 та трансформаторни қамраб олади.
Энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов 2025 йил октябрь охирида Ўзбекистон электр энергияси ишлаб чиқариш қувватлари билан тўлиқ таъминлангани ва қишда чекловлар кутилмаётганини (авария ҳолатлари бундан мустасно) айтган эди. Унинг сўзларига кўра, асосий муаммолар тармоқларнинг эскиргани билан боғлиқ бўлиб, уларнинг 35% 40 йилдан ортиқ вақт давомида фойдаланилмоқда.
2023 йил ноябрь ойида вазир Қонунчилик палатасидаги «Ҳукумат соати»да энергетика инқирози фонида энергетика инфратузилмасини янгилаш учун 14 трлн сўм (тахминан 1,14 млрд доллар), жумладан, Тошкентда электр тармоқлари ва подстанцияларини қуриш ва таъмирлаш учун 3,56 трлн сўм ажратилганини маълум қилганди.