Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2026 йил 3 февраль куни урбанизация ва уй-жой қурилишига янги ёндашувларни жорий этиш бўйича тақдимот билан танишди, деб хабар берди давлат раҳбари матбуот хизмати.
Расмий маълумотларга кўра, охирги 8 йилда мамлакатда қарийб 120 млн кв. м уй-жой қурилиб, фойдаланишга топширилди – бу 600 мингдан ортиқ уй ва хонадон демакдир. Уй-жой сотиб олишни қўллаб-қувватлаш учун 541 минг нафар фуқарога жами 103 трлн сўмлик имтиёзли ипотека кредитлари ва субсидиялар ажратилди.
Қурилиш ҳажмининг ўсиши қурилиш материаллари тармоғи ривожланишига драйвер бўлди ва ҳудудлар иқтисодиётига туртки берди. Урбанизация даражаси 1991 йилдаги 40,3 фоиздан 51 фоизга кўтарилди, дейилади хабарда.
Шу билан бирга, президент бу суръатлар етарли эмаслигини таъкидлади. Ўзбекистонда ҳар йили қарийб 200 мингта янги оила ташкил топмоқда, бу эса уй-жой, йўл ва ижтимоий инфратузилмага бўлган талабни оширмоқда.
Ҳозирда бир аҳолига ўртача 18,9 кв. м уй-жой тўғри келади. Ушбу кўрсаткични 2040 йилгача камида 23 кв. м га етказиш учун қурилиш ҳажмини йилига 280 минг хонадонгача ошириш зарур.
Шу муносабат билан урбанизацияни бошқариш янги тизим асосида йўлга қўйилмоқда – алоҳида қўмита (Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси) ташкил этилди, унга қурилиш ҳажмини босқичма-босқич ошириш вазифаси юклатилди. 2025 йилда 135 мингта хонадон қуриш режалаштирилган эди. 2026 йил учун бу режа 140 минг, 2027 йилда – 150 минг, 2028 йилда – 160 минг хонадонни ташкил этади.
Давлат раҳбари тўғри ташкил этилган урбанизация бизнес ва стартапларни ривожлантириш, саноат ва IT-кластерларни шакллантириш, шунингдек, меҳнат унумдорлигини ошириш учун муҳим эканини қайд этди.
Ерлардан оқилона фойдаланишга алоҳида эътибор қаратилди. Халқаро ташкилотлар баҳосига кўра, қатор ҳудудларда шаҳарларнинг тартибсиз кенгайиши келажакда қишлоқ хўжалиги ерлари тақчиллигига олиб келиши мумкин. Шу сабабли эскирган уй-жой фондини янгилаш ва қурилишда реновация улушини ҳозирги 15 фоиздан 2040 йилгача 60 фоизга етказиш, шунингдек, «Янги Ўзбекистон» массивлари қурилишини кенгайтириб, уларнинг сонини 120 тага етказиш вазифаси қўйилди.
Ҳозирда қурилишга рухсат олиш 9 босқични ўз ичига олади ва 90–120 кун вақт талаб этади. Халқаро амалиётда ready-to-build land («қурилишга тайёр ер») механизми туфайли бу муддат 7–15 кунгача қисқаради.
Президентга Ўзбекистонда ҳам шунга ўхшаш тизимни жорий этиш таклиф қилинди – барча тайёргарлик жараёнлари ер участкалари аукционга чиқарилгунга қадар якунланади, ғолиб эса автоматик равишда ҳужжатларнинг тўлиқ пакетини олади. Қурилишга тайёр бўлмаган ерларни савдога чиқаришни тақиқлаш режалаштирилмоқда.
Давлат раҳбари, шунингдек, «ТошбошпланЛИТИ», «ЎзшаҳарсозЛИТИ», «ЎзГАШКЛИТИ» ва Qishloq qurilish loyiha лойиҳа ташкилотлари ишини тубдан яхшилаш, хорижий мутахассисларни жалб қилиш ва замонавий бошқарув тизимларини жорий этиш бўйича топшириқ берди.
Самарали режалаштириш учун рақамли технологиялардан фаолроқ фойдаланиш, жумладан, бош режалар ва мастер-планларнинг ягона базаси, «Ер банки» қурилишга тайёр ерлар банки, кўп квартирали уйларнинг геоинформацион базаси, эскроу тизими, қурувчилар рейтинги ва бошқа модулларни ўз ичига олган «Уй-жой» ахборот тизимини яратиш таклиф этилди.
Шавкат Мирзиёев таклифларни маъқуллади ва уларни изчил жорий этишни таъминлаш бўйича кўрсатма берди.