2026 йил 12 январдан бошлаб Ўзбекистон республика товар-хомашё биржасида пропан нархининг кўтарилишига нисбатан чекловлар кучайтирилди.
Рақобатни ривожлантириш қўмитасининг 2026 йил 9 январдаги кўрсатмасига (№ 104/02-15) асосан, биржа савдоларида суюлтирилган газнинг ҳар бир сотувчи бўйича сотиш нархининг чекланган ўсиши (спред) бошланғич нархга нисбатан 20 фоиздан 10 фоизга туширилди.
Бундан ташқари, агар суюлтирилган газнинг бошланғич нархи бир тонна учун 7,5 млн сўмдан ошса, биржа пропан импорт қилувчилар ва маҳаллий ишлаб чиқарувчилардан буюртмаларни қабул қилмайди. Шу тариқа, савдолардаги энг юқори сотиш нархи амалда бир тонна учун 8,25 млн сўм даражасида белгиланди.
Қўмита ушбу чораларни инкор этмади ва «биржа савдоларида нархларни барқарорлаштиришга қаратилган тузатувчи чоралар кучайтирилганини» билдирди.
Охирги бир йил ичида Ўзбекистонда пропаннинг биржа нархлари деярли 50 фоизга ошди. Биржа маълумотларига кўра, 2025 йил 8 январдан 2026 йил 8 январгача суюлтирилган газнинг биржа нархи бир тонна учун 6,27 млн сўмдан 9,28 млн сўмгача кўтарилган. Фақатгина 2026 йил январь ойининг дастлабки саккиз кунида ёқилғи 15 фоизга қимматлашган.
Биржа котировкаларининг ўсиши чакана нархларга ҳам таъсир кўрсатди. Агар йил давомида нархлар асосан бир литр учун 5300–6000 сўм атрофида бўлган бўлса, 2025 йил декабрь охирида улар 6500 сўмгача, 2025 йил январь бошида эса 7000 сўмгача кўтарилди.
Рақобатни ривожлантириш қўмитаси вазиятни бозор таркибининг ўзгариши билан изоҳлади. Биржа савдоларида импорт қилинган пропаннинг улуши 20 фоиздан 90 фоизгача кескин ошган, маҳаллий маҳсулот эса тобора кўпроқ аҳоли ва ижтимоий соҳа эҳтиёжларига йўналтирилмоқда. Натижада, идоранинг таъкидлашича, айнан импорт гази биржадаги ўртача нархни белгилай бошлаган.
Давлат органи барча ижтимоий тармоқ фаолларини «ички бозорда нархларнинг ошишига сабаб бўлиши мумкин бўлган» ҳар қандай маълумотни тарқатишдан тийилишга чақирди.
Шу билан бирга, Энергетика вазирлигининг куз-қиш мавсуми олдидан берган прогнозларида ишлаб чиқариш режадан юқори бўлиши ва аҳолига пропан етказиб бериш ҳажми ўтган йилга нисбатан ошиши кўзда тутилган эди.
