Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2025 йил 2 декабрь куни Жиззах вилоятига ташрифи доирасида атом электр станцияси (АЭС) лойиҳасининг амалга оширилиши билан танишди, дея хабар берди давлат раҳбари матбуот хизмати.
Фориш туманида иккита йирик ВВЭР-1000 (ҳар бири 1 ГВт) ва иккита кичик РИТМ-200Н (ҳар бири 55 МВт) реакторларини ўз ичига олган интеграциялашган АЭС қурилиши аллақачон бошланган. Объектнинг умумий қуввати 2110 МВт ни ташкил этади, тўлиқ ишга туширилгандан сўнг йиллик электр энергияси ишлаб чиқариш 16-17 миллиард кВт/соатга етиши, Ўзбекистоннинг энергетика балансидаги улуши эса 12-15 фоизга етиши керак. Ҳисобланган эксплуатация муддати — 60 йил.
Лойиҳанинг бош пудратчиси Россия давлат корпорацияси «Росатом»нинг муҳандислик бўлинмаси бўлган «Атомстройэкспорт» ҳисобланади.
Айни пайтда қурилиш майдончасида тупроқ ишлари олиб борилмоқда: реактор бинолари учун котлованлар қазилмоқда, қурилиш базаси тайёрланмоқда, ҳудуд текисланиб, бетон қуйилмоқда ва арматура ўрнатилмоқда. Қурувчилар учун вақтинчалик турар-жой мажмуаси ташкил этилган.
Президентга АЭС учун зарур бўлган қурилиш материалларини маҳаллийлаштириш, шунингдек, олий ўқув юртларида кадрлар тайёрлашни кенгайтириш режалари тақдим этилди.
Бундан ташқари, бўлажак станция мутахассислари ва уларнинг оилалари учун моношаҳар қуриш концепцияси тақдимот қилинди. АЭСдан 16 км узоқликда жойлашган шаҳарча 10 минг аҳолига мўлжалланган бўлиб, зарур инфратузилма, ижтимоий ва маиший хизмат кўрсатиш объектларини ўз ичига олади.
2025 йил сентябрь охирида Ўзбекистон ва Россия Жиззах вилоятидаги бўлажак атом станциясининг конфигурациясини белгиловчи ҳужжатларни имзолади. Томонлар реакторлар учун ядро ёқилғисини етказиб бериш бўйича ҳам келишиб олдилар. Энергоблокларни ишга тушириш 2029-2035 йилларга мўлжалланган. Кичик ва йирик АЭСларни бир вақтда жойлаштириш ҳисобига «МВт/соат нуқтаи назаридан максимал даражада тежамкор вариант» кутилмоқда.
Кичик АЭС асосида атом муз ёрар кемаларида ишлатилган сув-сув ядро реактори РИТМ-200Н ётади, лекин бу реакторли ер усти АЭС ҳали қурилмаган ва референт (синовдан ўтган) ҳисобланмайди. Бундан ташқари, Ўзбекистон дунёда биринчи бўлиб бир майдончада кичик ва йирик АЭСни бир вақтда жойлаштирадиган давлат бўлади.