Ўзбекистон маҳаллий экспортчилар дуч келаётган савдо чекловларига нисбатан жавоб чораларини кўриши мумкин. Бу ҳақда 2026 йил 17 январь куни тадбиркорларнинг элчилар ва ҳукумат аъзолари билан учрашувида бош вазир ўринбосари Жамшид Хўжаев Тожикистонга қурилиш материаллари етказиб беришдаги вазиятни шарҳлар экан маълум қилди.
Knauf компаниясининг тижорат директори Тожикистон, Туркманистон ва Кавказ мамлакатлари бозорларига маҳсулот экспорт қилишдаги тўсиқлар ҳақида хабар берди.
«Бизда Тожикистон билан муаммолар бор. Биз ушбу бозорга маҳсулот экспорт қиламиз. Тўлиқ ҳужжатлар пакетини тақдим этсак ҳам, маҳсулотимизни божхона расмийлаштирувининг «захира» схемаси бўйича расмийлаштиришяпти. Бу маҳсулотимиз таннархининг ушбу бозорда 15 фоизга ошишига олиб келмоқда», — деди.
Унинг сўзларига кўра, Туркманистон бозори билан ишлашда ҳам қийинчиликлар юзага келмоқда.
«Кейинги масала — Туркманистон бозори. У ерга ҳам катта ҳажмда экспорт қиламиз. Ҳозирги вақтда бозорга янги инновацион маҳсулотларни олиб чиқиш ва уларнинг тақдимотини ўтказишда ходимларимиз учун виза олишда доимий равишда қийинчиликларга дуч келяпмиз. Ушбу масала бўйича ҳам ечим топилса яхши бўларди».
Учинчи муаммо сифатида Knauf вакили Кавказ бозорига чиқишдаги логистика харажатлари юқорилигини кўрсатди.
«Учинчи долзарб муаммо — Кавказ бозорига чиқиш. Логистика коридорлари нархи жуда юқори. Транспорт харажатлари қимматлиги сабабли биз ушбу бозорга чиқа олмаяпмиз».
«Ўзқурилишматериаллари» уюшмаси бошқаруви раиси в.б. Илёс Раҳимовнинг маълум қилишича, ўтган йили Ўзбекистон қурилиш материаллари ишлаб чиқарувчилари 70 та давлатга маҳсулот экспорт қилган. Унинг сўзларига кўра, тадбиркорлар божларни камайтириш, шунингдек, Марокаш, Тунис, Миср, Жазоир, Саудия Арабистони, Қатар ва Мўғулистон каби давлатлар билан сертификатларни ўзаро тан олишда амалий ёрдам сўрашмоқда.
«Гап шундаки, логистика нуқтаи назаридан ушбу мамлакатларгача бўлган масофа 4000 км дан ошади ва агар божлар масаласини ҳал қилиш имкони бўлса, биз бу бозорларда бемалол рақобатлаша оламиз. Тадбиркорларимизда тегишли салоҳият бор — асосан гап алюминий профиллар ва композит панеллар сегментидаги маҳсулотлар ҳақида кетмоқда», — деди.
Ҳукумат муносабати
Бош вазир ўринбосари Жамшид Хўжаев мутасадди вазирликларга кўтарилган масалаларни кўриб чиқиш бўйича топшириқ берди.
«Логистика ва ташиш масалалари бўйича — транспорт вазирининг биринчи ўринбосари Маманбий Омаровга. Инвестициялар, саноат ва савдо вазири ўринбосари Ильзат Касимов — преференциал савдо бўйича. Бу ерда иштирок этаётган элчилар экспорт бўйича KPI ни бажариш учун талаб қилишлари керак. Агар у томондан шароитлар яратилган бўлса, сиз жараёнларни у ерда ҳам тезлаштиришингиз керак», — деди.
Транспорт вазирлиги вакилига юзланар экан, вице-премьер Кавказ йўналишига алоҳида тўхталди:
«Маманбий, тадбиркор айтганидек, у Кавказга логистика масаласини кўтарди. Сиз бунда, биринчидан, барқарорликни таъминлашни, иккинчидан, нархни пасайтиришни қандай режалаштиряпсиз?»
Эҳтимолий жавоб чоралари
Жамшид Хўжаев Тожикистонга нисбатан «кўзгу» чораларини қўллаш имкониятини истисно қилмади.
«Агар улар шундай қилаётган бўлса, биз ҳам чора кўришимиз мумкин. Улар 15 фоиз қўшишдими? Айнан қанча?» — деб сўради.
«Ўзқурилишматериаллари» уюшмаси бошқаруви раиси в.б. Илёс Раҳимов янги чекловлар параметрларига аниқлик киритди.
«Улар базавий қийматни 300 доллар қилиб белгилашди. Бундан ташқари, 2025 йил 1 декабрдан бошлаб Тожикистон бизнинг керамик плиткаларимизнинг ҳар бир тоннаси учун 450 доллар миқдорида қўшимча тўлов жорий этди. Агар илгари логистика ва бож билан бирга нарх 2000 доллар атрофида бўлган бўлса, бугунги кунда у 12 минг долларгача кўтарилди», — деди.
Унинг сўзларига кўра, бизнес аллақачон тўғридан-тўғри Тожикистон расмийларига мурожаат қилган.
«Тадбиркорларимиз тўғридан-тўғри Тожикистон ҳукуматига, уларнинг маъмуриятига мурожаат қилишяпти. Бизда ёзишмалар бор, уларни тақдим этамиз. Улар ҳам Тожикистоннинг тегишли идораси томонидан юритилаётган сиёсатга қарши чиқиб, бу чораларни бекор қилишни сўрашди. Бироқ орадан икки ой ўтган бўлса-да, қарор ҳалигача бекор қилинмади. Шунинг учун бизга айнан Тожикистон бўйича амалий ёрдам керак».
Бунга жавобан бош вазир ўринбосари дипломатик каналларни ишга солишни топширди:
«Божхона, сиз буни ҳамкасбларингиз билан муҳокама қилинг. Агар шундай давом этса, биз ҳам «кўзгу» чораларини кўрамиз. Сиз, элчимиз сифатида [Тожикистондаги Эргаш Шоисматов], уларга тегишли сигнални етказинг. Улар ҳам бизга қурилиш материалларини фаол сотишяпти-ку?»
Ўзбекистоннинг Туркманистондаги элчиси Равшанбек Алимов Knauf билан боғлиқ вазиятга изоҳ берар экан, шундай деди:
«Knauf жуда фаол, биз улар билан доимий алоқадамиз, ёрдам берамиз. Уларнинг Ашхобод ва Туркманободда шоурумлари бор».
Шу билан бирга, Жамшид Хўжаев виза масаласи бизнес учун ҳамон оғриқли бўлиб қолаётганини таъкидлади: «Лекин барибир виза биз учун тўсиқ».
Статистикага кўра, 2025 йилнинг 11 ойида Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 737,9 млн долларга (+17,7%), Туркманистон билан эса 1,06 млрд долларга (+3,2%) етган.