Президент Шавкат Мирзиёев 2025 йил 15 декабрь куни Ўзбекистон капитал бозорини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тақдимоти билан танишди, деб хабар берди давлат раҳбари матбуот хизмати.
Мамлакатда муомалада бўлган қимматли қоғозларнинг бозор қиймати 275 триллион сўмни, эркин биржа муомаласидаги қоғозлар ҳажми эса 4 триллион сўмни ташкил этади. Бозорда 717 та эмитент ва 77 та профессионал иштирокчи фаолият кўрсатмоқда. Шу билан бирга, бозор капиталлашуви ЯИМнинг атиги 20 фоизига етади — бу жаҳон кўрсаткичларидан сезиларли даражада паст бўлиб, келгусида ўсиш учун катта салоҳият мавжудлигини кўрсатади.
Шу муносабат билан ички капитал бозорига камида 1 миллиард доллар инвестиция жалб қилиш чора-тадбирлари муҳокама қилинди.
Асосий ташаббуслар қаторида компанияларга қимматли қоғозларни халқаро стандартларга мувофиқ маҳаллий ва хорижий биржаларда бир вақтнинг ўзида жойлаштириш имконини берувчи қўш листингга (double listing) рухсат бериш кўзда тутилган. Шунингдек, валюта облигациялари, глобал депозитар тилхатлар, хорижий қимматли қоғозлар ва биржа инвестиция фондлари (ETF) каби янги молиявий инструментларни жорий этиш режалаштирилмоқда.
«Тартибга солиш қумдони» режимини кенгайтиришга алоҳида эътибор қаратилди. Унинг шартларини нафақат норезидентларга, балки резидентларга ҳам татбиқ этиш, хорижий инвесторлар учун эса амал қилиш муддатини чекламаган ҳолда белгилаш таклиф этилди.
Бундан ташқари, фонд биржасининг махсус майдончасида хорижий компаниялар (Google, Meta, Nvidia ва бошқалар) акциялари, облигациялари ва бошқа қимматли қоғозлари савдосига рухсат бериш режалаштирилган.
Таъкидланганидек, бу хорижий молиявий инструментлар билан норасмий савдо қилиш кўламини қисқартириш имконини беради.
Йиғилишда маҳаллий инвесторлар иштирокини фаоллаштириш чоралари ҳам муҳокама қилинди. Хусусан, Тошкент фонд биржасида маҳаллий компаниялар ва банкларга чет эл валютасида облигациялар чиқаришга рухсат бериш режалаштирилмоқда (ҳозирда фақат сўмда), бу эса ташқи бозорларга чиқмасдан валюта ресурсларини жалб қилиш имконини беради.
Шунингдек, облигациялар бозорини таъминотсиз ва эмитентнинг ўз капитали миқдоридан юқори ҳажмда қоғозлар чиқариш имконияти ҳисобига кенгайтириш таклиф этилмоқда. Яъни, компания инвесторлардан гаров ёки бошқа активларни кафолат сифатида тақдим этмасдан маблағ жалб қилиши мумкин бўлади.
Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги (ИЛМА) директорининг биринчи ўринбосари Вячеслав Пак «O‘zbekiston 24» телеканалига берган интервьюсида бозор шаффофлигини ошириш, эмитентлар томонидан маълумотлар очиқланишини таъминлаш ва ушбу қоидабузарликлар учун жавобгарлик чораларини кучайтиришга қаратилган қатор ўзгартиришлар киритилаётганини маълум қилди.
Алоҳида блок капитал бозорини назорат қилиш ва тартибга солиш тизимини такомиллаштиришга бағишланди. Қонунчиликни Қимматли қоғозлар бўйича комиссиялар халқаро ташкилоти (IOSCO) стандартларига мувофиқлаштириш, тартибга солувчи орган (ИЛМА) ваколатларини кучайтириш ва бозор профессионал иштирокчиларининг устав капиталига қўйиладиган талабларни босқичма-босқич ошириш режалари тақдим этилди.
ИЛМАга Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан биргаликда аҳоли ва тадбиркорларга капитал бозори имкониятларини тушунтириш ишларини кучайтириш топширилди.