Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 2026 йил 24 февраль куни ёшлар билан мулоқот давомида ёш тадбиркорларнинг Ўқув марказлари ассоциациясини ташкил этиш ҳақидаги ташаббусини қўллаб-қувватлади.
Эълон қилинган чора-тадбирларга кўра, ассоциация аъзоси бўлган хусусий ўқув марказларига биноларини ижарага берган тадбиркорлар ижарадан олинадиган даромад солиғи ва фойда солиғидан озод қилинади.
Бундан ташқари, бундай марказлар ўқитувчиларини Ёшлар ишлари агентлиги маблағлари ҳисобидан АҚШ, Буюк Британия, Сингапур, Япония ва бошқа мамлакатларнинг етакчи таълим муассасаларига стажировкага юбориш режалаштирилган.
Учрашувда бир йил аввал жорий этилган халқаро тил сертификатларини олганлар учун ўқиш ва имтиҳон харажатларини қоплаш механизми «сезиларли самара бергани» таъкидланди. Сертификат эгалари сони 600 минг нафардан ошди, хорижий тилларни эркин биладиган инструкторлар сони эса 72 минг нафарга етди.
Хусусий ўқув марказлари сони уч баробарга кўпайиб, 38 мингдан ошди.
Алоҳида тартибда «Кўмак» дастурига тўхталиб ўтилди. Унинг доирасида 130 млн сўмгача фоизсиз заёмлар берилмоқда, бу олти ой ичида чекка ва бориш қийин бўлган ҳудудларда 120 дан ортиқ чет тилларини ўргатиш марказларини очиш имконини берди.
Эндиликда «Кўмак» лойиҳаси доирасида яхши натижа кўрсатган ёш тадбиркорлар учун қўллаб-қувватлаш кўлами кенгайтирилади — 300 млн сўмгача фоизсиз заёмлар назарда тутилади.
Бундан ташқари, чекка ҳудудлардаги ўқув марказлари 1 фоиз ставкада ижтимоий солиқ тўлайди, уларнинг ўқитувчилари учун даромад солиғи эса амалдаги 12 фоиз ўрнига 7,5 фоизни ташкил этади.
Ёшлар ишлари агентлигига хусусий ўқув марказлари билан биргаликда йилига 20 минг нафар ёшни келажак касбларига тайёрлаш дастурини ишга тушириш топширилди. Шунингдек, техникум ва ўқув марказларида профессионал-техник лабораториялар ташкил этиш учун ҳар бир туманга 500 млн сўмгача маблағ ажратиш кўзда тутилган.
«Хавотирли сигнал»
Таълим соҳаси бўйича эксперт Комил Жалилов Ўқув марказлари ассоциациясини ташкил этиш ташаббусини «хавотирли сигнал» деб атади. Унинг фикрича, давлатнинг ушбу соҳага аралашуви рақобат ва таълим сифатига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
«Шу пайтгача ўқув марказлари давлат таълим тизими эплай олмаётган функцияни қисман ўз зиммасига олиб келаётган эди. Нима учун қисман? Чунки ҳеч қайси ўқув маркази, у қанчалик яхши бўлмасин, мактаб ўрнини тўлиқ боса олмайди. Мактабнинг миссияси шунчаки фанларни ўқитишдан анча кенгроқ. Бироқ давлат мактаблари на бу миссияни бажаряпти (таълим фалсафаси, аниқ дастурлар, тушунарли мақсад йўқ), на фанлар бўйича фундаментал билимларни таъминлаяпти», — деб қайд этди.
«Айнан ўқув марказлари — бозор рақобати ва давлат аралашуви йўқлиги туфайли — амалда билим бериш функциясини ўз зиммасига олган эди… Бозор ишлаши керак бўлган жойда давлат аралашуви камдан-кам ҳолларда яхши натижага олиб келади», — деди Комил Жалилов.
У ота-оналар ва ўқувчилар учун юзага келиши мумкин бўлган оқибатлар ҳақида савол ўртага ташлади. «Агар давлат таълим сифати пастлигини қисман қоплаб турган ўқув марказлари фаолиятига ҳам аралаша бошласа ва рақобат ҳамда сифатни ўлдирса, унда ота-оналар фарзандларини кимда ва қаерда ўқитади? Ҳар хил „яширин“ марказлар пайдо бўладими?» — дея қизиқди эксперт.
Комил Жалиловнинг фикрича, Ўзбекистон воқелигида бундай тузилмалар, улар қандай номланишидан қатъи назар, амалда назорат органларига айланиб қолиши мумкин.
У иқтисодчи Юлий Юсуповнинг позициясига таянди. Юсупов аввалроқ турли «ассоциациялар» ва квази-вазирликларнинг мамлакат иқтисодиётига салбий таъсирини кўрсатиб ўтган эди.
«Xalq ta’limi Info» лойиҳаси асосчиси Улуғбек Пўлатов иқтисодчи Беҳзод Ҳошимовнинг сўзларини эслатиб ўтди. Ҳошимов ресторанларнинг ривожланишини уларнинг фаолиятини назорат қиладиган вазирлик йўқлиги билан боғлаган эди.
2025 йилнинг февраль ойида Савдо-саноат палатаси «Озиқовқатсаноат» ассоциациясини қайта тиклашни таклиф қилган эди. Шунга ўхшаш ташкилот олти йил аввал президент томонидан тугатилган. Молиячи Отабек Бакиров ўшанда огоҳлантирган эдики, агар ассоциация ташкил этилса, у маъмурий ресурсларга эга бўлади ва «классик вазирлик»ка айланади.