Тошкентдаги Оҳангарон шоҳкўчаси (Тошкент автомобиль ҳалқа йўлининг 42-47-километрлари оралиғи)да тўртта «замонавий» ер усти пиёдалар ўтиш жойи қурилиши бошланди, деб хабар берди пойтахтнинг Яшнобод тумани ҳокимлиги матбуот хизмати.
Нега айнан шундай қарор ва дизайн танлангани, бошқа вариантлар кўриб чиқилганми-йўқми, ҳокимлик аниқлик киритмаган.
Бошланган қурилиш ишлари доирасида «йўл бўйлаб жойлашган айрим заифлашган дарахтлар бошқа жойларга кўчириб ўтказилади», дея қўшимча қилди ҳокимлик. Таъкидланишича, кўчириб ўтказиш Тошкент шаҳар Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши бош бошқармасининг рухсати ва назорати остида амалга оширилади.
Уларнинг ўрнига янги дарахтлар экиш режалаштирилган. Ҳокимлик 3 йил давомида уларни суғориш, доимий парваришлаш ва кўкартиришни назорат қилишни таъминлашга ваъда бермоқда. «Бу чора-тадбирлар нафақат шаҳар инфратузилмасини ривожлантиришга, балки экологик мувозанатни таъминлаш ва яшил майдонларни кенгайтиришга ҳам қаратилган», — дейилади маъмурият баёнотида.
Ер усти ўтиш жойлари қаерга жойлаштирилади
Яшнобод тумани ҳокимлигининг хабар беришича, ер усти ўтиш жойлари қуйидаги жойларда жойлаштирилади:
- Тошкент Оҳангарон Ҳалқа Йўли (ТОҲЙ)нинг 43-километри, «Дока-нон» («Саховат-нон») дўкони ёнида;
- ТОҲЙнинг 44-километри, «Адамари» дўкони ёнида;
- ТОҲЙнинг 45-километри, «Олмос» метро бекати ёнида;
- ТОҲЙнинг 45,5-километри, «Олмос» маҳалласи ёнида.
Эслатиб ўтамиз, ҳозирда бу жойларда светофор билан тартибга солинадиган ер усти пиёдалар ўтиш жойлари мавжуд. Уларнинг кейинги тақдири номаълум, аммо ҳокимлик хабарга илова қилган лойиҳа рендерларида ер усти ўтиш жойининг чизиқлари ва светофорлар йўқ.
Бу жойлардаги мавжуд ўтиш жойлари юқори даражада юкланган — Оҳангарон шоҳ кўчаси зич жойлашган («40 йиллик Ғалаба») ҳудуддан ўтади. Шоҳ кўча бўйлаб икки томонда кўп қаватли уйлар, супермаркетлар, кафе ва ресторанлар, хизмат кўрсатиш корхоналари жойлашган. Бундан ташқари, шоҳкўча бўйлаб ер усти метро линияси ўтади.
«[Ер усти ўтиш жойлари] пиёдаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини таъминлайди, транспорт оқимини яхшилайди ва йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олишга ёрдам беради», — деб ҳисоблайди туман маъмурияти.
Лойиҳа рендерларида ер усти ўтиш жойлари фақат зинапоя билан жиҳозланиши ва лифт ҳам, пандус ҳам бўлмаслиги кўринади. Тасвирлардан бирида аравачали аёллар кўрсатилган, аммо улар ер усти ўтиш жойидан фойдаланиб, йўлни қандай кесиб ўтиши номаълум.
Шуни ҳам кўриш мумкинки, ҳаракатланиш имконияти чекланган шахслар учун кўтариш механизмларини ўрнатиш режалаштирилган. Аммо тажриба шуни кўрсатадики, бундай кўтариш механизмларидан фойдаланиш ноқулай, кўпинча эса улар шунчаки ўчириб қўйилади. Бундан ташқари, ҳокимият одатда болалар аравачали ота-оналар, чемоданли ёки оғир сумкали одамларни кўтариш механизмларидан фойдаланувчилар сифатида кўриб чиқмайди.
Ер усти ўтиш жойларининг ноқулайликлари
Тошкент аҳолисида шаҳарнинг марказий қисмида мавжуд бўлган ер ости ва ер усти ўтиш жойлари бўйича кўплаб саволлар бор. Улар қурилмаларнинг қулайлигига оид шаҳарсозлик нормаларига ва қонунчиликка мос келмайди.
Ер усти ва ер ости ўтиш жойлари уларсиз ҳақиқатан ҳам иложсиз бўлган жойларда зарур бўлиши мумкин. Бундай жойларга темир йўл участкалари, шаҳар атрофидаги ҳалқа йўллари, шаҳар ташқарисидаги трассалар орқали ўтиш жойлари киради. Шу билан бирга, ўтиш жойлари пиёдалар учун имкон қадар қулай бўлиши керак.
Шаҳар муҳити бўйича мутахассислар ер усти ўтиш жойлари нафақат ҳаракатланиш имконияти чекланган инсонлар учун ноқулай эканлигини таъкидлашади. Ёш ва соғлом пиёдалар ҳам вақт ва энергия тежаш учун йўлнинг «нотўғри жойларида» югуриб ўтадилар, айниқса зинапоялардан кўтарилиш ва тушиш, шунингдек, бурилишлар йўлни сезиларли даражада узайтиришини ҳисобга олса. Қоида тариқасида, тўсиқлар одамларни тўхтата олмайди. Бу юқорида айтиб ўтилган видео репортажда яққол намоён бўлган.
Ҳайдовчилар ер усти ўтиш жойига яқинлашганда тезликни камайтирмайди, чунки бу ерда пиёдалар пайдо бўлишини кутмайди. Бу эса ер усти ўтиш жойлари атрофидаги ҳудудларни хавфли зоналарга айлантиради. Тошкентда бундай жойларда бир неча бор бахтсиз ҳодисалар содир бўлган.
Россиялик урбанист Аркадий Гершман 2018 йилда Муқимий ва Лутфий кўчалари кесишмасида (бу ерда ҳам ноқулай ер усти ўтиш жойи мавжуд) ҳаракатни ташкил этиш усулини таклиф қилган эди, бунда пиёдалар ўз ҳаётига хавф солмасдан кўчадан ўтиш имкониятига эга бўлади.
Сўнгги йилларда Тошкентда кўплаб тартибга солинмаган ўтиш жойларида ниҳоят светофорлар пайдо бўлди, баъзи ер ости ўтиш жойлари эса юзада «зебра» билан такрорлана бошлади (Халқлар дўстлиги майдони, Чорсу майдони, Бешёғоч майдони).