Норвегиянинг иқтисодий жиноятларга қарши курашиш бошқармаси (Oekokrim) мамлакат собиқ бош вазири Турбьёрн Ягландга нисбатан коррупцияда гумон қилиб тергов бошлади. Ушбу қарор яқинда эълон қилинган, марҳум молиячи ва жинсий жиноятчи Жеффри Эпштейн ишига оид материаллар таҳлилидан сўнг қабул қилинди, деб хабар бермоқда Reuters.
75 ёшли Ягланд Норвегия бош вазири (1996–1997) ва ташқи ишлар вазири (2000–2001) бўлган. 2009 йилдан 2019 йилгача у Европа Кенгаши бош котиби лавозимида ишлаган. 2009 йилдан 2015 йилгача Нобель тинчлик мукофотини топширувчи Норвегия Нобель қўмитасига раҳбарлик қилган.
«Биз тергов ўтказиш учун асосли сабаблар бор деб ҳисоблаймиз, чунки у сирсизлантирилган ҳужжатлар қамраб олган даврда Нобель қўмитаси раиси ва Европа Кенгаши бош котиби лавозимларини эгаллаб келган», — дейилади Oekokrim раҳбари Паал Лёсет баёнотида.
Терговчилар Ягланд юқоридаги лавозимларда ишлаган вақтида совғалар олганми, саёҳатлар қилганми ёки кредитлар олганми — шуларни текширадилар. Полиция, шунингдек, Норвегия ТИВга Ягланднинг дипломатик дахлсизлигини бекор қилишни сўраб мурожаат қилган ва вазирлик бу сўровни қаноатлантирган. Ҳозирча Ягландга нисбатан аниқ айбловлар қўйилмаган.
Норвегия монархияси атрофидаги можаро
Турбьёрн Ягланд Эпштейн билан алоқалари туфайли жамоатчилик эътиборига тушган Норвегиядаги бир нечта таниқли шахслардан бири. Молиячининг файлларида кронмалика Метте-Марит ҳам тилга олинган бўлиб, у 2008 йилда Эпштейн жинсий жиноятлар учун биринчи марта ҳукм қилинганидан кейин ҳам у билан яқин ёзишмалар олиб боргани маълум бўлди. Кронмалика аллақачон Эпштейн билан алоқаси учун қироллик оиласидан узр сўраган.
Жаҳон иқтисодий форуми раҳбарига нисбатан текширув
Давосдаги Жаҳон иқтисодий форуми (ЖИФ) Эпштейн файллари эълон қилингач, ўзининг бош директори Бёрге Брендега нисбатан текширув бошланганини эълон қилди. Ҳужжатлардан маълум бўлишича, норвегиялик дипломат 2018 ва 2019 йилларда Нью-Йоркда Эпштейн билан уч марта кечки овқатда бўлган, шунингдек, у билан электрон почта ва СМС орқали мулоқот қилган. Норвегиянинг собиқ ташқи ишлар вазири бўлган Бренде текширувни ўзи ташаббус қилганини ва уни тўлиқ қўллаб-қувватлашини билдирган.
Европа давлатларидаги можаро оқибатлари
Эпштейн иши бўйича келиб чиққан можаро оқибатлари бир нечта Европа давлатларида сезилди. АҚШ Адлия вазирлиги томонидан ўтган ҳафтада эълон қилинган улкан ҳужжатлар тўпламида Эпштейннинг сиёсатчилар, қироллик оиласи аъзолари ва бой одамлар билан янги алоқалари аниқланган.
Буюк Британия бош вазири Кир Стармернинг сиёсий келажаги ҳам зарба остида қолди, чунки архивда нуфузли британ сиёсатчиси лорд Питер Мандельсоннинг исми чиқди. Стармер 2025 йил февраль ойида Мандельсонни Британиянинг АҚШдаги элчиси этиб тайинлаган эди. Сентябрь ойида Британия ТИВ Эпштейн иши бўйича тергов фонида унинг ваколатларини тўхтатди.
Буюк Британия қироли Карл III нинг укаси Эндрю Маунтбаттен-Виндзор Эпштейн билан яқин дўстлиги маълум бўлгач, илгарироқ қироллик унвонидан маҳрум этилган эди. Молиячи иши бўйича янги ҳужжатлар эълон қилингач, у Виндзордаги уйини зудлик билан бўшатган. Словакияда бош вазир Роберт Фицонинг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси Мирослав Лайчак Эпштейн билан ёш аёлларни муҳокама қилган электрон хатлари очиқлангач, истеъфога чиқди.