Ўзбекистоннинг газ экспорти 2025 йил январь-ноябрь ойларида 624,1 млн долларни ташкил этди, бу қиймат жиҳатидан 2024 йилнинг шу даврига нисбатан 5,2 фоизга кўп. Бу Статистика агентлиги маълумотларидан келиб чиқмоқда.
Ойлар кесимидаги етказиб бериш ҳажми:
- Январь — 21,8 млн доллар;
- Февраль — 20,2 млн;
- Март — 52,3 млн;
- Апрель — 105,4 млн;
- Май — 88,3 млн;
- Июнь — 66,9 млн;
- Июль — 83,7 млн;
- Август — 56,1 млн;
- Сентябрь — 51,5 млн;
- Октябрь — 22 млн;
- Ноябрь — 55,9 млн.
2025 йил ноябрь ойида Ўзбекистон 55,9 млн долларлик газ экспорт қилган, бу 2024 йилнинг ноябрь ойидаги кўрсаткичдан (53 млн доллар) 5,5 фоизга кўп. Мамлакат «зангори ёқилғи»ни Тожикистон ва Хитойга етказиб беради.
Шу билан бирга, Хитой Бош божхона бошқармаси 11 ой давомида Ўзбекистондан 741,4 млн долларлик газ импорт қилинганини маълум қилди, бу 2024 йилнинг январь-ноябрь ойларига нисбатан (667,3 млн доллар) 11 фоизга кўп.
Ўзбекистон ва Хитойнинг газ экспорти бўйича маълумотлари ўртасида 117,3 млн долларлик фарқ бор. Тожикистонга қилинган экспорт ҳисобга олинса, бу фарқ янада ортиши мумкин. Хитой томони маълумотларига кўра, 2025 йил ноябрь ойида 44,78 млн долларлик газ етказиб берилган, бу бир йил аввалги кўрсаткичдан (79,4 млн доллар) 1,8 баравар кам.
Статистика агентлиги маълумотларига кўра, Ўзбекистон йил бошидан буён 1,46 млрд долларлик газ импорт қилган (-1,2%). Етказиб бериш ҳажми 2025 йил ноябрь ойида кескин ошган — 334,3 млн доллар, бу 2024 йилнинг ноябрига (186,8 млн доллар) нисбатан 1,8 баравар кўпдир.
Энергетика вазирлиги изоҳи
2025 йил 28 октябрдаги матбуот анжуманида энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудовдан қазиб олиш ҳажми камаяётган шароитда газ экспортини тўхтатиш имконияти, экспортнинг ички бозорга етказиб бериш билан солиштиргандаги иқтисодий самарадорлиги, шунингдек, метан заправкалари ва иссиқхоналарнинг барқарор ишлашини таъминлаш чоралари ҳақида сўралган эди.
«Тарихан қишда биз газ экспорт қилмаймиз — айниқса совуқ кунларда. Бу ички истеъмолни қоплаш учун қилинади», — деди вазир.
Энергетика вазирлиги раҳбари экспорт асосан ёзда, қазиб олиш ва истеъмол балансидан келиб чиқиб амалга оширилишини таъкидлади:
«Баланс нуқтаи назаридан, ёзда ички истеъмолдан ортиқча ҳажм экспорт қилинади. Бу қазиб олиш режаларига боғлиқ», — дея тушунтирди.
Экспортнинг фойдаси ҳақидаги саволга жавоб берар экан, вазир ички эҳтиёжларни, айниқса саноат ва аҳолини таъминлаш устувор вазифа бўлиб қолишини таъкидлади. Шунингдек, у қўшилган қиймат нуқтаи назаридан, агар ички истеъмолни қоплаш керак бўлса, газ тўлиқ ички бозорга йўналтирилишини айтган эди.
Шунга қарамай, статистика Ўзбекистон аввалроқ қиш ойларида ҳам газ экспорт қилганини кўрсатмоқда.
Бош вазир Абдулла Арипов 2020 йил январь ойида Ўзбекистон 2025 йилгача газ экспортини тўхтатиш ниятида эканини маълум қилган эди. У газни қайта ишлаш ва қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кўпайтириш режалаштирилганини таъкидлаган эди.
2022 йилда «Ўзтрансгаз»нинг собиқ раҳбари Беҳзод Норматов Ўзбекистон 2025–2026 йилларда газ экспортини тўлиқ тўхтатиши мумкинлигини қайд этган эди. Ўшанда мамлакатда қазиб олинувчи газнинг қарийб 10 фоизи Хитойга экспорт қилинаётган эди.