2025 йилнинг биринчи чорак якунларига кўра, Ўзбекистон давлат бюджети даромадларининг ўсиши тезлашди. Бу Иқтисодиёт ва молия вазирлиги маълумотларидан келиб чиқади.
Даромадлар 52,6 трлн сўмдан 63,9 трлн сўмгача ўсди, бу 2024 йилнинг шу даврига нисбатан 11,3 трлн сўмга, яъни 21,5%га кўп. Таққослаш учун, 2024 йилнинг биринчи чорагида даромадларнинг ўсиш суръатлари атиги 11,6%ни ташкил этган эди.
Тушумлар ўсишининг асосий манбалари Қўшилган қиймат солиғи — 16,4 трлн сўм (+33,3%), акциз солиғи — 4,8 трлн сўм (+29,7%), фойда солиғи — 11,8 трлн сўм (+21,6%), даромад солиғи — 9,3 трлн сўм (+20,8%) бўлди.
Бюджетга ер солиғидан 2,1 трлн сўм (+16,7%), мол-мулк солиғидан эса 2,1 трлн сўм (+23,5%) тушумлар ҳам келиб тушди.
Ўзбекистонликлар ва бизнес кўпроқ солиқ тўлай бошлади, бу бюджетнинг даромад базаси кенгайиб бораётганидан далолат беради.
Сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ бўйича тушумлар (0,2 трлн, ўсишсиз) ва носолиқ даромадлари (жарималар, йиғимлар, божлар) 35%га ўсиб, 3,6 трлн сўмни ташкил этди.
Бироқ ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ бўйича тушумлар — 4,3 трлн сўмни ташкил этди, гарчи кўплаб имтиёзлар ва истиснолар (айниқса нефть ва газни қазиб олувчи компанияларга) берилган бўлса-да, деярли ўсмади.
Ушбу даврда давлат бюджети харажатлари 10,1%га ўсиб, 77,4 трлн сўмни ташкил этди (+7,1 трлн сўм). Шу билан бирга, иш ҳақи тўловлари харажатлари ҳам мутлақ рақамларда, ҳам давлат бюджети харажатларидаги улушида қисқарди. Нафақалар, компенсациялар ва моддий ёрдамни молиялаштириш 22,8%га қисқарди. Соғлиқни сақлаш соҳасидаги иш ҳақи харажатлари бир йилда 1,8%га ўсди.
2024 йил давлат бюджети
2024 йил якунларига кўра, Ўзбекистон давлат бюджети даромадлари 274,42 трлн сўмни ташкил этди. 2023 йилга нисбатан улар 42,7 трлн сўмга, яъни 18,4%га ўсди. Бу прогнозга нисбатан ҳам 1,5%га юқори.
ҚҚСдан тушумлар 59,28 трлн сўмгача (+2,4%), фойда солиғидан — 52,6 трлн сўмгача (+29%), даромад солиғидан — 35,38 трлн сўмгача (+18,3%), ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқдан тушумлар — 20,17 трлн сўмгача (+31,8%), акциз солиғидан — 19,06 трлн сўмгача (+20,4%) ўсди.
Давлат харажатлари ҳажми 310,9 трлн сўмни ташкил этди, бу 2023 йилга нисбатан 10,6%га кўп (прогнозга нисбатан 10,7%га юқори).
Барча бюджет харажатларининг 49% ижтимоий соҳага йўналтирилди. Қайд этилишича, тасдиқланган 151,27 трлн сўм ҳажмида амалда 152,35 трлн сўм сарфланган (1,07 трлн сўмга кўп). Шу билан бирга, умумий харажатлар 29,83 трлн сўмга ўсган.
