Мутахассислар Бойсун туманидаги «М-25» («Мустақилликнинг 25 йиллиги») газ кони ҳудудида таркибида нефть бўлган суюқлик чиқиши сабабларини ўрганишни давом эттирмоқда.
Маълум бўлишича, 2025 йил 22 декабрь куни ушбу минтақада ўнлаб йиллар олдин геология-қидирув ишлари пайтида ҳосил бўлган грифондан (флюид отилиб чиқадиган жой) қора флюид (нефть, газ ва сув аралашмаси) шиддат билан чиқиши қайд этилган. Бу саркофаг ўрнатилган 22-сонли грифон. Унинг ичида чуқурлиги 350 метр бўлган тарихий таркибий қудуқ жойлашган.
Ушбу жойдан 100−120 метр масофада 1974—1975 йилларда бурғуланган 9-сонли Гажак қудуғи бор. Ўшанда одатда нефть ва газ қатламлари устида жойлашадиган бўр ва апт (қуйи бўр) ётқизиқлари (2500 метр) очилган.
Икки кундан кейин, 2025 йил 24 декабрь куни биринчи нуқтадан 30 метр узоқликдаги сойда жойлашган иккинчи нуқтадан флюид чиқа бошлаган.
Шу куннинг ўзида ҳар икки нуқта атрофида флюидни йиғиш учун омборлар қазилган. Уларни эълон қилинган фото ва видеоларда кўриш мумкин. 25 декабрь куни сойдаги омбордан флюидни олиб чиқиш бошланган ва қўшимча омбор ташкил этилган. Кунига 25−30 кубометр флюид чиқаётган бир пайтда, ўша куни 6 кубометр маҳсулот олиб чиқилган.
Кейинги кунларда олиб чиқиш ишлари давом эттирилган. Яна бир омбор қурилган. Лаборатория таҳлили суюқлик бурғулашда ишлатиладиган углеводород асосидаги эритма (УАЭ) эмаслигини тасдиқлади.
2025 йил 31 декабрь куни биринчи нуқтадан флюид чиқиши тўхтади. 2026 йил 1 январдан бошлаб флюидни қўшимча равишда Шимолий Шўртан конига олиб чиқиш бошланди.
Ҳозирги кунга келиб сойда 5 босқичли омборлар тизими қурилган. 2026 йил 3 январь ҳолатига кўра, жами 748 кубометр флюид олиб чиқилган. Чиқиш миқдори кунига 50−60 кубометрни ташкил этмоқда. Таҳлиллар суюқликнинг 28 фоизи сувдан ва 71,63 фоизи органик моддалардан иборат эканлигини кўрсатди.
Мутахассислар эҳтимолий сабаб сифатида аввал ҳосил бўлган грифонлардан газнинг юзага чиқиш каналлари очилганини кўрсатмоқда. Карбонат ангидрид таъсирида газ захиралари устидаги битумли нефть қатламининг суюлиши ва унинг юзага чиқиши содир бўлган бўлиши мумкин. Ўрганиш ишлари давом этмоқда.
Эслатиб ўтамиз, нефть чиқиши «М-24» конининг 604-қудуғи яқинида содир бўлди. У ерда 2024 йил 1 сентябрь куни таркибида олтингугурт водороди юқори бўлган газ сизиб чиқиши кузатилган эди.
