Қўшни давлатдаги технологик авария туфайли Ўзбекистон тизимида суткасига 6 млн куб метр ҳажмдаги газ дефицити юзага келди. Бу ҳақда 2025 йил 11 декабрь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатаси мажлисида Энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов хабар берди.
Бу, тахминан, 154 млн куб метрлик умумий кунлик истеъмолнинг қарийб 3,9 фоизини ташкил этади. Авария туфайли газ импорти камайган.
«Иш режимлари оптималлаштирилмоқда: аҳолини, ижтимоий ва стратегик объектларни, шунингдек, иссиқлик электр станцияларини газ билан таъминлаш учун биринчи навбатда мавсумий истеъмолчилар ўчирилмоқда», — дея тушунтирди вазир.
Шу муносабат билан, ҳудудлар билан келишилган ҳолда, метан заправкалари учун, айниқса энг кўп истеъмол соатларида вақтинчалик чекловлар жорий этилган.
«Чекловлар айнан юз берган техноген ҳодиса билан боғлиқ. Ҳозирда қўшнилар билан биргаликда уни бартараф этиш ва етказиб беришни тиклаш бўйича ишлар олиб борилмоқда», — дея қўшимча қилди.
Эҳтимол, гап Туркманистон ҳақида кетмоқда, у ерда аввал ҳам Ўзбекистонга газ етказиб беришда узилишлар содир бўлган эди. Айнан қайси давлат ҳақида сўз бораётгани бўйича Энергетика вазирлигидан расмий изоҳ берилмади.
Вазир ҳар йили газ босимининг пасайиши энг кескин сезиладиган Фарғона водийсидаги вазиятга алоҳида тўхталди.
«Газ таъминоти билан боғлиқ энг жиддий муаммолар Фарғона водийсида эканини инобатга олдик. Шунинг учун иш икки йўналишда ташкил этилди», — деди Мирзамаҳмудов.
Биринчи йўналиш — яқин масофадаги йўналиш орқали газ етказиб бериш:
«Газ таъминоти қўшни давлатнинг мавжуд транзит газ қувурига уланиш ҳисобига таъминланмоқда, бунинг натижасида газ яқин масофадан «Ҳаваст — Фарғона» линияси орқали етказиб берилмоқда».
Иккинчи йўналиш — мобил газ контейнерларидан фойдаланиш:
«Газ тўлдириш станцияларини таъминлаш учун 150 та кўчма [газ контейнери] олиб келдик. 22 декабргача Бешариқ туманидаги [Фарғона вилояти] газ тўлдириш станцияси тўлиқ ишга туширилади. Ускуналар ва контейнерлар аллақачон етказилган».
Вазир янги захира схемаси қандай ишлашини тушунтирди:
«Агар газ заправкалари вақтинча ўчирилса, бу мобил контейнерлар 5 мингдан 10 минг куб метргача газни тўлдириб, уни тўғридан-тўғри тармоққа етказиб беради, бу босим пасайган даврда ҳам уни қўллаб-қувватлайди. Тизим 14 та АГТКС иштирокида синовдан ўтказилмоқда».
2025 йил 22 декабрда Бешариқдаги объект ишга туширилгандан сўнг, захира механизми бутун Фарғона водийсида ишлай бошлайди, деди вазир.
«Ҳудудгазтаъминот» бошқармаси бошлиғи Турғунбой Бекназаров Бешариқда юқори босим остида газ ҳайдайдиган янги газ заправкаси қурилаётганини айтган эди. «Энг совуқ кунларда газ босим барқарор бўлган нуқталардан — Тошкент ва Сирдарёдан етказиб берилади. Газ мобил контейнерларга юкланиб, танланган станцияларга йўналтирилади. Туширишдан сўнг автомобиллар метан билан ёқилғи қуйиш имконига эга бўладилар», — дея тушунтирганди.
Бугунги кунда Ўзбекистон Россия ва Туркманистондан газ импорт қилмоқда. Жорий йилнинг 10 ойида мамлакат 1,12 млрд долларлик импорт газини сотиб олди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 16% га кам. Шу билан бирга, Ўзбекистон газ экспортини 5,1% га ошириб, 568,2 млн долларга етказди. Ўзбек гази асосан Хитойга етказиб берилади.
Мамлакатда газ қазиб олиш ҳажми сўнгги бир неча йил давомида пасайиб бормоқда. Йил бошидан буён унинг ишлаб чиқарилиши 35,5 млрд куб метрни ташкил этди (-4,8%, ёки 1,8 млрд га кам).
