Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2026 йил 10 март куни 2026–2030 йилларга мўлжалланган Киберхавфсизлик стратегиясини тасдиқлаш тўғрисидаги фармонни имзолади.
Ҳужжатда бир нечта асосий йўналишлар белгилаб берилган:
- муҳим ахборот инфратузилмаси ва давлат тизимларини ҳимоя қилиш;
- фуқаролар, бизнес ва давлат учун киберхатарларни камайтириш;
- кибержиноятчиликка қарши курашиш;
- хусусий технологияларни, жумладан, сунъий интеллектни ривожлантириш.
Киберхавфсизлик соҳасида технологик мустақилликка эришиш вазифаси алоҳида кўрсатиб ўтилган.
Ўзбекистон президенти ҳузуридаги хавфсизлик кенгаши котиби раислигида киберхавфсизликни таъминлаш ва кибержиноятчиликка қарши курашиш бўйича миллий мувофиқлаштирувчи кенгаш ташкил этилмоқда. 2026 йил 1 июлга қадар вазирлик ва идораларнинг ишчи гуруҳлари рақамли ҳукумат ва банк-молия соҳасидаги ахборот тизимларининг киберхавфсизлик ҳолатини баҳолаш натижаларини кенгашга тақдим этиши лозим.
Шахсий ахборот хавфсизлиги бўлинмаларига эга бўлмаган давлат органларига ушбу функцияларни ташқи пудратчиларга топширишга рухсат берилади. Бунда фақат Давлат хавфсизлик хизмати томонидан юритиладиган махсус реестрга киритилган компаниялар билан ишлаш мумкин бўлади.
Бундан ташқари, ДХХ миллий ахборот тизимлари ва ресурсларининг замонавий киберҳужумларга бардошлилигини ошириш мақсадида мустақил экспертлар иштирокида улардаги заифликларни аниқлаш бўйича танловлар ўтказади.
Давлат органларида киберхавфсизлик бўлинмалари ташкил этилади
2026 йил 1 апрелдан бошлаб адлия вазирлиги, энергетика вазирлиги ва солиқ қўмитасида камида 4 нафар ходимдан иборат киберхавфсизликни таъминлаш бўйича ихтисослашган бўлинмалар ташкил этилади.
Шунингдек, амалдаги штат бирликлари доирасида қатор давлат органларида, жумладан қуйидагиларда киберхавфсизлик тузилмалари шакллантирилиши керак:
- Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси;
- Миграция агентлиги;
- Энергия самарадорлиги миллий агентлиги;
- ИИВ Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш департаменти;
- Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги Мудофаа саноати агентлиги;
- Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги;
- Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги;
- Адлия вазирлиги ҳузуридаги «Ўзархив» агентлиги;
- Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси;
- Ёшлар ишлари агентлиги;
- «Ўзбекгидроэнерго».
Давлат органлари раҳбарларининг киберҳимоя чораларини амалга ошириш бўйича шахсий масъулияти кучайтирилмоқда. Шу билан бирга, киберхавфсизлик соҳасидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарликни қатъийлаштириш кўзда тутилмоқда. 1 апрелдан бошлаб давлат органлари киберхавфсизлик учун маблағларни бюджет ва ўзларининг бюджетдан ташқари жамғармалари доирасида йўналтиришлари лозим.
Инфратузилма
Киберхавфсизлик ҳодисаларини мониторинг қилиш ва уларга жавоб бериш миллий тизими (SOC) яратилмоқда. Давлат органлари ва ташкилотларининг ахборот тизимлари, ресурслари ҳамда муҳим ахборот инфратузилмаси объектларидаги заифликлар ва камчиликларни аниқлаш тизимлари жорий этилади. Янги кибертаҳдидлар ва заифликлар бўйича тезкор маълумот алмашиш ҳамда соҳа иштирокчиларини хабардор қилиш йўлга қўйилади.
Кибержиноятчиликка қарши курашиш
Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг кибержиноятларни олдини олиш, аниқлаш ва фош этиш бўйича ишларини кучайтириш режалаштирилган. Стратегияга мувофиқ, киберҳужумларга жавоб бериш билан шуғулланувчи тезкор гуруҳларнинг тайёргарлик даражаси доимий равишда ошириб борилиши керак.
Куч ишлатар тузилмаларнинг олий ўқув юртлари киберкриминалистларни тайёрлайди. Бу каби жиноятларни самарали тергов қилиш учун тезкор-қидирув ва тергов фаолиятининг замонавий усулларини фаол жорий этиш режалаштирилган.
Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларда рақамли криминалистика ривожлантирилади, жумладан, ихтисослашган лабораториялар ташкил этилади, рақамли далилларни йиғиш ва таҳлил қилиш, шунингдек, тергов қилиш усуллари ва технологиялари ишлаб чиқилади. Ички ишлар вазирлиги тузилмасида тезкор фаолиятни ахборот-техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш учун киберлаборатория ташкил этилади.
Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар кибермакондаги фирибгарликнинг олдини олиши ва фуқароларни кибержиноятлар ҳақида хабардор қилиши керак. Кибержиноятлар бўйича ариза ва хабарларни бериш жараёнини, шу жумладан онлайн сервислар ва махсус платформалар орқали соддалаштириш режалаштирилган.
Шу билан бирга, давлат органлари ходимлари учун мунтазам тренинглар ва аҳоли учун оммавий ахборот воситалари ҳамда таълим материаллари орқали киберхавфсизликнинг асосий қоидаларини тушунтирувчи ахборот кампаниялари ўтказилиши белгиланган.
Ушбу соҳадаги қонунчилик ҳам қайта кўриб чиқилади: ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда содир этилган жиноятлар учун жавобгарлик кучайтирилади, кибермакондаги янги турдаги ҳуқуқбузарликлар учун алоҳида нормалар киритилади.
Алоҳида блок телефон ва интернет-фирибгарликка қарши курашга тегишли. Фирибгарлик сайтларини автоматик равишда аниқлайдиган антифишинг платформасини яратиш режалаштирилган. Шубҳали қўнғироқларни аниқлаш ва блоклаш ёки улар ҳақида огоҳлантириш механизмлари кўзда тутилган. Алоқа операторлари учун шубҳали ва исталмаган қўнғироқларни, жумладан спам ва реклама қўнғироқларини блоклаш ёки филтрлаш бўйича мажбуриятлар киритилиши мумкин.
Кибермаданиятга ўргатиш
Мактабларнинг юқори синфларида тарбия соатлари доирасида кибермаданият дарслари жорий этилади. 2026 йил якунига қадар киберхавфсизлик асослари бўйича курсларга эга онлайн платформаларни ишлаб чиқиш, шунингдек, талабалар ва мактаб ўқувчилари учун ижтимоий роликлар тайёрлаш режалаштирилган. Ҳудудларда иқтидорли ёшларни қўллаб-қувватлаш учун киберхавфсизлик клублари ташкил этилади.